Artikel 435 Rechtsvordering (435 Rv)

Dit artikel gaat over de vraag waarop een schuldeiser beslag mag leggen en wat er gebeurt als het beslag een goed raakt dat niet van de schuldenaar is. Het eerste lid geeft de executant een ruime keuze. Het tweede en het derde lid beschermen degene wiens goed het betreft: hij moet het binnen korte tijd te horen krijgen, en hij kan zich tegen verhaal op zijn goed verzetten.

De vrije keuze van de executant

Wie een executoriale titel heeft, mag zelf bepalen waar hij zijn pijlen op richt: de auto, het loon, de bankrekening, de woning. De wet stelt twee voorwaarden. Het goed moet voor beslag vatbaar zijn, en de schuldeiser moet bevoegd zijn zich juist op dat goed te verhalen.

Die eerste voorwaarde is geen formaliteit. Bepaalde goederen zijn van beslag uitgesloten, en bij beslag op inkomen geldt een beslagvrije voet: het deel van het inkomen dat buiten schot blijft, zodat iemand kan blijven wonen en eten. Voor beslag op zaken trekt het derde lid van artikel 441 Rv bovendien zelf een grens: in beslag nemen mag niet als redelijkerwijs te voorzien valt dat het verhaal daarop minder oplevert dan het beslag en de executie kosten, tenzij de schuldeiser aannemelijk maakt dat de schuldenaar daardoor niet onevenredig zwaar in zijn belangen wordt getroffen. Daarnaast is in de rechtspraak aanvaard dat de keuze niet onbeperkt is; wie voor een kleine vordering een middel inzet dat de schuldenaar onevenredig hard treft terwijl er een eenvoudiger weg openstaat, kan zijn bevoegdheid misbruiken. De voorzieningenrechter kan zo'n beslag opheffen langs de weg van artikel 438 Rv.

Beslag op een goed van iemand anders

Soms mag een schuldeiser zich verhalen op een goed dat niet aan zijn schuldenaar toebehoort. Dat komt bijvoorbeeld voor wanneer een goed is overgedragen en die overdracht met succes is aangetast omdat schuldeisers daardoor werden benadeeld; de regeling daarover staat in het Burgerlijk Wetboek. Het verhaalsrecht blijft dan op het goed rusten, terwijl iemand anders inmiddels rechthebbende is.

In die situatie zijn er altijd drie betrokkenen: de schuldeiser, de schuldenaar en de ander wiens goed het is. Het tweede en derde lid zorgen ervoor dat niemand van hen in het ongewisse blijft. Wordt het beslag ten laste van die ander gelegd, dan moet het binnen acht dagen aan de schuldenaar worden betekend. Die moet immers weten dat er langs deze weg verhaal wordt gezocht voor zijn schuld.

Andersom geldt hetzelfde. Wordt zo'n beslag ten laste van de schuldenaar gelegd terwijl het goed aan een ander toebehoort, dan moet de beslaglegger het binnen acht dagen aan die ander betekenen. Kende hij diens recht nog niet, dan moet dat onverwijld gebeuren zodra hij ervan hoort.

Het verzet van de rechthebbende

De ander krijgt vervolgens acht dagen na die betekening om schriftelijk aan de deurwaarder te laten weten dat hij zich tegen verhaal op zijn goed verzet. Doet hij dat, dan verandert de aard van het beslag: tegenover hem werkt het alleen nog als conservatoir beslag. Het goed blijft vastgezet, maar tot verkoop mag het niet komen. Daarvoor heeft de executant eerst een tegen die ander verkregen titel nodig waarin staat dat hij de executie moet dulden.

De schuldeiser moet dan een procedure tegen die ander beginnen en aantonen waaraan hij zijn verhaalsrecht op diens goed ontleent.

Een voorbeeld. Een ondernemer draagt vlak voor een aangekondigd beslag een machine over aan een bevriend bedrijf. De schuldeiser tast die overdracht met succes aan en legt beslag op de machine. Het beslag moet dan zowel aan de ondernemer als aan het bevriende bedrijf worden betekend. Verzet dat bedrijf zich schriftelijk, dan blijft de machine wel vastgezet, maar mag zij pas worden verkocht als er een uitspraak is waarin dat bedrijf de executie moet dulden.

In de praktijk

Krijgt u een exploot over een beslag op iets wat van u is terwijl de schuld niet van u is, reageer dan meteen en schriftelijk bij de deurwaarder; de termijn is kort en de vorm ligt vast. Bewaar bewijs van uw recht op het goed, zoals de koopovereenkomst of de factuur. Bent u zelf de schuldenaar, ga dan na waarvoor het beslag is gelegd, want het is uw schuld die daarmee wordt verhaald.