Artikel 1044 Rechtsvordering (1044 Rv)

Arbitrage is bij uitstek internationaal, en het recht dat op een contract van toepassing is, hoeft geen Nederlands recht te zijn. Wat doen arbiters als zij een buitenlandse regel moeten toepassen die zij niet kennen? Artikel 1044 Rv wijst een officiële route aan: het scheidsgerecht kan zich met een vraag over dat recht wenden tot de voorzieningenrechter in Den Haag, die haar doorgeleidt op grond van de Europese Overeenkomst nopens het verstrekken van inlichtingen over buitenlands recht.

Hoe het verzoek loopt

Het scheidsgerecht stelt het verzoek op en stuurt het naar de voorzieningenrechter in Den Haag. Die zendt het ten spoedigste door aan het orgaan dat in het betrokken land is aangewezen om zulke vragen te beantwoorden, en meldt aan het scheidsgerecht dat hij dat heeft gedaan. Eén rechtbank is aangewezen als doorgeefluik, zodat er één vast loket is.

De voorzieningenrechter heeft daarbij een bescheiden filterrol: hij stuurt het verzoek door tenzij het hem nutteloos voorkomt. Hij beoordeelt dus niet de inhoud van de zaak, maar voorkomt dat er zinloze vragen de deur uit gaan.

Wat u ermee krijgt

Het antwoord dat terugkomt, is een toelichting op het recht van het betrokken land: wat de regel inhoudt en hoe die daar wordt begrepen. Het is geen oordeel over uw zaak. Het scheidsgerecht beslist zelf hoe het die informatie op de feiten toepast.

Het initiatief ligt bij het scheidsgerecht: de wet spreekt van een verzoek dat het scheidsgerecht doet, niet een partij. Het artikel schrijft ook niet voor dat het scheidsgerecht deze weg moet volgen wanneer buitenlands recht van toepassing is; het is een mogelijkheid. De route werkt bovendien alleen voor landen die bij de Europese Overeenkomst zijn aangesloten, omdat het verzoek wordt doorgestuurd aan het orgaan dat op grond van die overeenkomst is aangewezen.

Schorsing

Het tweede lid bepaalt dat het scheidsgerecht het geding kan schorsen tot de dag dat het het antwoord op het verzoek om inlichtingen heeft ontvangen.

Het hele artikel geldt bovendien alleen voor zover partijen niets anders zijn overeengekomen. Zij kunnen deze weg dus bij overeenkomst uitsluiten.

Een voorbeeld. In een arbitrage in Nederland tussen een Nederlandse en een Portugese onderneming is Portugees recht van toepassing op de overeenkomst. Partijen leveren tegenstrijdige opinies over een verjaringsregel. Het scheidsgerecht laat via de voorzieningenrechter in Den Haag een officiële toelichting opvragen en schorst het geding tot het antwoord er is.

In de praktijk

Hoe eerder in de procedure duidelijk is welk recht van toepassing is en welke bepalingen daarvan omstreden zijn, hoe eerder het scheidsgerecht kan beoordelen of een verzoek om inlichtingen nodig is.

Een partij kan het scheidsgerecht voorstellen deze weg te volgen en daarbij een concreet geformuleerde vraag aanreiken. Een precieze vraag levert een bruikbaarder antwoord op en maakt het minder waarschijnlijk dat het verzoek als nutteloos wordt gezien.