Artikel 38 Rechtsvordering (38 Rv)

Niet elk wrakingsverzoek hoeft tot een procedure te leiden. De rechter van wie wraking is verzocht, kan in de wraking berusten. Hij aanvaardt het verzoek dan en trekt zich terug uit de zaak. Er komt in dat geval geen behandeling door een wrakingskamer en er wordt geen oordeel gegeven over de vraag of de aangevoerde gronden hout snijden. De zaak wordt eenvoudigweg door een andere rechter overgenomen.

Wat berusting betekent

Berusten is geen erkenning dat de rechter partijdig was. Het is een keuze die vaak juist wordt gemaakt in het belang van de zaak: als de schijn eenmaal is opgeroepen, kan het beter zijn plaats te maken dan een discussie over de eigen persoon te laten uitgroeien tot een procedure binnen de procedure. Dat scheelt bovendien tijd, want de zaak kan meteen verder in plaats van weken stil te liggen.

• Geen wrakingszitting. De behandeling van het verzoek door een meervoudige kamer blijft achterwege.
• Geen oordeel over de gronden. Er komt geen beslissing waarin staat of de wraking terecht was.

- Een andere rechter. De zaak wordt toebedeeld aan iemand anders en gaat verder in de stand waarin zij zich bevindt.

Wat er daarna gebeurt

De schorsing die op grond van artikel 37 Rv was ingetreden, eindigt zodra de zaak aan een andere rechter is toebedeeld. Wat al is gedaan blijft in stand: gewisselde stukken, gehoorde getuigen en genomen tussenbeslissingen behouden hun waarde. Alleen bij een mondelinge behandeling die al had plaatsgevonden ligt het gevoeliger, omdat de nieuwe rechter daar niet bij was; in dat geval wordt de behandeling doorgaans overgedaan of wordt gewerkt met het proces-verbaal.

Berusten kan niet worden afgedwongen

De wet zegt dat de rechter kan berusten, niet dat hij dat moet. Het is zijn eigen afweging. Doet hij het niet, dan gaat het verzoek naar de wrakingskamer, die er volgens artikel 39 Rv op korte termijn over beslist. Een partij kan berusting dus niet afdwingen en kan er ook geen conclusie aan verbinden als het niet gebeurt: dat een rechter meent onbevangen te kunnen oordelen, is het normale uitgangspunt.

Een voorbeeld

Bij het bestuderen van het dossier ziet een rechter dat een van de getuigen een oud-collega is met wie hij jarenlang nauw samenwerkte. Wordt hij daarop gewraakt, dan kan hij besluiten te berusten, ook al is hij ervan overtuigd dat het zijn oordeel niet zou hebben beïnvloed. De zaak gaat dan zonder verdere plichtplegingen naar een andere rechter.

In de praktijk

Voor de verzoeker betekent berusting dat hij zijn doel bereikt zonder dat er iets over de gegrondheid van zijn verzoek wordt vastgesteld. Wilt u juist wél een uitspraak over de door u aangevoerde omstandigheden, bijvoorbeeld met het oog op andere zaken, dan moet u zich realiseren dat berusting die weg afsnijdt.

Voor de wederpartij kan berusting nadelig uitpakken door het tijdverlies dat een wisseling meebrengt. Ook zij kan daar echter weinig tegen inbrengen; tegen de gang van zaken rond wraking staat geen zelfstandig rechtsmiddel open.