- Geschillen die in verband met een executie rijzen, worden gebracht voor de rechtbank die naar de gewone regels bevoegd zou zijn, of in welker rechtsgebied de inbeslagneming plaatsvindt, zich een of meer van de betrokken zaken bevinden of de executie zal geschieden. In afwijking van de vorige zin worden geschillen die rijzen in verband met de executie van een door de kantonrechter afgegeven executoriale titel voor de kantonrechter gebracht die de executoriale titel heeft afgegeven.
- Tot het verkrijgen van een voorziening bij voorraad kan het geschil ook worden gebracht in kort geding voor de voorzieningenrechter van de volgens het eerste lid bevoegde rechtbank. In zaken die ten gronde door de kantonrechter worden behandeld en beslist, is ook de kantonrechter bevoegd tot het geven van deze voorziening. Daarbij is op de kantonrechter van toepassing hetgeen over de voorzieningenrechter is bepaald.
- Onverminderd zijn overige bevoegdheden kan de voorzieningenrechter desgevorderd de tenuitvoerlegging schorsen voor een bepaalde tijd of totdat op het geschil zal zijn beslist, dan wel bepalen dat de tenuitvoerlegging slechts tegen zekerheidstelling mag plaatsvinden of worden voortgezet. Hij kan beslagen, al of niet tegen zekerheidsstelling, opheffen. Hij kan gedurende de tenuitvoerlegging herstel bevelen van verzuimde formaliteiten met bepaling van welke op het verzuim gevolgde formaliteiten opnieuw moeten worden verricht en te wiens laste de kosten daarvan zullen komen. Hij kan bepalen dat een in het geding geroepen derde de voortzetting van de tenuitvoerlegging moet gedogen dan wel zijn medewerking daaraan moet verlenen, al of niet tegen zekerheidsstelling door de executant.
- Voor zover de zaak zich niet leent voor behandeling in kort geding, kan de voorzieningenrechter in plaats van de vordering af te wijzen de zaak op verlangen van de eiser verwijzen naar de rechtbank met bepaling van de dag waarop zij op de rol moet komen. Tegen een gedaagde die op voormeld tijdstip niet verschijnt en ook voor de voorzieningenrechter niet bij advocaat is verschenen, wordt slechts verstek verleend, zo hij tegen dit tijdstip bij exploit is opgeroepen met inachtneming van de voor dagvaarding voorgeschreven termijn, dan wel van de termijn die op verlangen van de eiser door de voorzieningenrechter bepaald is.
- De deurwaarder die met de executie is belast en daarbij op een bezwaar stuit dat een onverwijlde voorziening nodig maakt, kan zich met een daarvan door hem opgemaakt proces-verbaal bij de voorzieningenrechter vervoegen ten einde deze in kort geding tussen de betrokken partijen te doen beslissen. De voorzieningenrechter zal de behandeling aanhouden tot de partijen zijn opgeroepen, tenzij hij, gelet op de aard van het bezwaar, een onmiddellijke beslissing geboden acht. De deurwaarder die zijn voormelde bevoegdheid zonder instemming van de executant uitoefent, kan persoonlijk in de kosten worden veroordeeld, indien deze uitoefening nodeloos was.
- Verzet tegen de executie door een derde geschiedt door dagvaarding van zowel de executant als de geëxecuteerde.
←
Terug 437 · Executie van een beperkt recht of een aandeel
Verder 438a · Verzoeken aan de voorzieningenrechter tijdens de executie
→
Artikel 438 Rechtsvordering (438 Rv)
Het executiegeschil bij de voorzieningenrechter
Wettekst
Toelichting
Zodra er wordt geëxecuteerd, kan er van alles misgaan: er ligt beslag op iets wat niet van de schuldenaar is, er wordt te veel geïncasseerd, of er wordt ontruimd terwijl de uitspraak op een duidelijke fout berust. Dit artikel wijst aan waar zulke geschillen thuishoren en wat de rechter kan doen. Het is de belangrijkste ingang voor wie met een executie te maken krijgt.
Bij welke rechter
Het eerste lid geeft een ruime keuze. Bevoegd is de rechtbank die volgens de gewone regels bevoegd zou zijn, maar ook de rechtbank in wier gebied beslag wordt gelegd, de betrokken zaken staan of de executie zal plaatsvinden. Gaat het om een titel die de kantonrechter heeft afgegeven, dan hoort het geschil bij die kantonrechter.
Het tweede lid opent de snelle weg: voor een voorziening bij voorraad kan het geschil in kort geding bij de voorzieningenrechter worden gebracht. In zaken die ten gronde bij de kantonrechter horen, kan ook hij die voorziening geven, met dezelfde bevoegdheden. Dat is de route die in de praktijk vrijwel altijd wordt gekozen, want een executie wacht niet op een bodemprocedure.
Wat de voorzieningenrechter kan doen
- Schorsen. Hij kan de tenuitvoerlegging stilleggen voor bepaalde tijd of tot op het geschil is beslist, of bepalen dat er alleen mag worden doorgegaan als de executant zekerheid stelt.
- Beslagen opheffen. Hij kan een gelegd beslag opheffen, eventueel tegen zekerheidstelling door degene die ervan af wil, zodat de schuldeiser toch verhaal houdt.
- Herstel bevelen. Is er een vormvoorschrift verzuimd, dan kan hij herstel bevelen, bepalen welke daarop gevolgde handelingen opnieuw moeten en beslissen wie die kosten draagt.
- Een derde betrekken. Hij kan bepalen dat een in het geding geroepen derde de voortzetting moet gedogen of eraan moet meewerken, al dan niet tegen zekerheidstelling door de executant.
Een executiegeschil is geen verkapt hoger beroep; er wordt niet opnieuw beoordeeld wie gelijk had. Het derde lid bindt de voorzieningenrechter niet aan een vaste maatstaf, zodat hij de belangen van beide partijen tegen elkaar afweegt. Is tegen de uitspraak nog een rechtsmiddel ingesteld, dan is het uitgangspunt dat de executie doorgaat; het bekendste tegenwicht is dat de uitspraak berust op een duidelijke misslag in recht of feiten, of dat executie door wat er na de uitspraak is gebeurd een noodsituatie zou opleveren. Niet elk geschil draait echter om de uitspraak zelf: ook het ontbreken van een titel tegenover degene die wordt aangesproken, een vordering die al is voldaan of een gebrekkig gelegd beslag kan langs deze weg tot schorsing of opheffing leiden.
Een voorbeeld. Een huurder wordt bij verstek veroordeeld tot ontruiming, maar heeft de achterstand inmiddels volledig betaald en kan dat aantonen. De deurwaarder kondigt toch een ontruiming aan. In kort geding kan de huurder schorsing vorderen: een betaling van na de uitspraak is precies het soort feit waarop zo'n vordering kan steunen.
Als kort geding niet past, en de deurwaarder zelf
Is de zaak te ingewikkeld voor een kort geding, dan hoeft de vordering volgens het vierde lid niet te worden afgewezen: op verlangen van de eiser verwijst de voorzieningenrechter naar de rechtbank en bepaalt hij meteen de roldatum. Het vijfde lid geeft de deurwaarder een eigen ingang: stuit hij op een bezwaar dat onmiddellijk moet worden opgelost, dan kan hij met een proces-verbaal naar de voorzieningenrechter. Die roept eerst partijen op, tenzij de aard van het bezwaar geen uitstel duldt. Doet de deurwaarder dit nodeloos en zonder instemming van de executant, dan kan hij persoonlijk in de kosten worden veroordeeld.
Verzet door een derde
Het zesde lid regelt de positie van iemand die buiten het geschil staat maar wel wordt geraakt, bijvoorbeeld omdat er beslag ligt op een zaak die van hem is. Hij kan tegen de executie opkomen, maar moet dan zowel de executant als de geëxecuteerde dagvaarden: beiden hebben belang bij de uitkomst.
Wees vooral snel. Een kort geding kan binnen enkele dagen op zitting staan, maar een ontruiming of een verkoop wacht niet uit zichzelf. Meld schriftelijk aan de deurwaarder wat er volgens u misgaat en vraag hem de executie aan te houden; gebeurt dat niet, laat dan meteen een kort geding aanbrengen. Voor uitgebreid bewijs is daar geen ruimte, dus zorg dat uw stukken klaarliggen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Welke maatstaf geldt voor schorsing van de executie?
Gevraagd was om de executie van een uitvoerbaar bij voorraad verklaarde ontruiming te schorsen, hangende hoger beroep. De Hoge Raad trekt de maatstaf voor het executiekortgeding gelijk met die voor het schorsingsincident in hoger beroep: onderzocht moet worden of het belang van de veroordeelde bij behoud van de bestaande toestand zwaarder weegt dan het belang van de ander bij uitvoerbaarheid bij voorraad. Is die uitvoerbaarverklaring door de vorige rechter gemotiveerd, dan moet de verzoeker in beginsel nieuwe feiten aanvoeren; was zij niet gemotiveerd, dan hoeft dat niet. In zoverre komt de Hoge Raad terug van zijn oudere rechtspraak. Staat geen rechtsmiddel meer open, dan blijft de oude maatstaf gelden en is alleen schorsing mogelijk bij misbruik van bevoegdheid.
-
Feiten van na de bestreden uitspraak tellen niet mee
In cassatie tegen een kortgedinguitspraak beriep een partij zich erop dat de Hoge Raad inmiddels de arresten in de bodemprocedure had vernietigd. De Hoge Raad oordeelt dat dit een feit is dat op grond van art. 419 lid 2 Rv niet in aanmerking kan worden genomen, omdat die vernietiging plaatsvond nadat de bestreden uitspraak was gewezen. De klacht stuit daarop af.
-
Wie betaalt het kort geding van de deurwaarder?
Onder iemand was derdenbeslag gelegd ten laste van degene aan wie hij zaken moest afgeven, terwijl op die afgifte een dwangsom stond. De Hoge Raad stelt vast dat de derde op grond van art. 475 lid 1 en art. 475h lid 1 Rv verplicht is het verschuldigde of de zaken onder zich te houden, en dat dit volgens vaste rechtspraak een beletsel is dat van de schuldeiser komt en hem is toe te rekenen: schuldeisersverzuim. Gedurende dat verzuim mag de schuldeiser niet executeren, zodat de veroordeling niet voor tenuitvoerlegging vatbaar is en er geen dwangsommen worden verbeurd.
-
Schorsing van de executie stuit de klok
De vraag was of een schorsing van de executie door de voorzieningenrechter een wettelijk beletsel oplevert dat de korte verjaring van verbeurde dwangsommen tegenhoudt. De Hoge Raad antwoordt bevestigend: omdat dit artikel de voorzieningenrechter uitdrukkelijk de bevoegdheid geeft de executie desgevorderd te schorsen voor een bepaalde tijd of totdat op het geschil is beslist, vloeit het beletsel rechtstreeks uit de wet voort. Zolang de schorsing duurt, loopt de verjaringstermijn voor de dwangsommen dus niet.
-
Wie moet een derde dagvaarden bij opheffing?
Een derde vorderde opheffing van een beslag op een partij goederen, maar dagvaardde alleen de beslaglegger en niet degene onder wie het beslag lag. De Hoge Raad oordeelt dat uit dit artikel volgt dat verzet tegen de executie door een derde gebeurt door dagvaarding van zowel de executant als de geexecuteerde, en dat die regel via de beslagtitel ook geldt voor de vordering tot opheffing van een conservatoir beslag. Het hof had de derde echter de gelegenheid moeten geven de ontbrekende partij alsnog op te roepen in plaats van de vordering op die grond toe te wijzen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.