Artikel 714 Rechtsvordering (714 Rv)

Aandelen op naam en andere effecten op naam vertegenwoordigen vaak een groot deel van iemands vermogen. Dit artikel bepaalt welke regels gelden als daarop conservatoir beslag wordt gelegd tot verhaal van een geldvordering. Het doet dat door een aantal bepalingen van overeenkomstige toepassing te verklaren, waaronder de eis dat er gegronde vrees voor verduistering bestaat.

De eis van vrees voor verduistering

De eerste twee leden van artikel 711 Rv gelden hier ook. Dat betekent dat de schuldeiser moet aantonen dat de aandelen of effecten dreigen te worden onttrokken aan het verhaal, bijvoorbeeld door overdracht aan een ander. Een enkel vermoeden is niet genoeg; er moeten concrete feiten op tafel liggen.

Ook de uitzondering uit dat artikel komt mee: voor de houder van bepaald handelspapier waarvan de non-betaling is vastgesteld, geldt de eis van vrees voor verduistering niet.

Wat er met de opbrengsten gebeurt

Aandelen leveren opbrengsten op, en effecten kunnen rente of aflossing meebrengen. Dat die baten onder het beslag vallen en hoe daarmee wordt gehandeld, volgt uit artikel 716 Rv. De twee bepalingen die dit artikel daarnaast meegeeft doen elk iets anders: artikel 474b Rv, tweede lid, bepaalt dat het beslag niet kan worden tegengeworpen aan wie de baten heeft uitgekeerd aan iemand die zich met het toonder- of orderpapier als gerechtigde daartoe legitimeerde, en artikel 474ba Rv zorgt ervoor dat de beslagene de aan de aandelen verbonden rechten, zoals het stemrecht, tijdens het beslag kan blijven uitoefenen.

Waarom dit vaak wordt ingezet

Bij ondernemers zit het vermogen zelden alleen in spullen. Wie aandelen in zijn eigen vennootschap houdt, heeft daarmee een goed dat op papier snel van eigenaar kan wisselen. Beslag daarop is voor een schuldeiser dus een effectief middel, en voor de aandeelhouder een gevoelige maatregel: overdracht is er voorlopig niet bij en zakelijke partners merken het.

Een voorbeeld

Een investeerder heeft een vordering op een ondernemer en ziet dat diens aandelen in een werkmaatschappij worden ondergebracht bij een nieuwe holding. Met die feiten kan hij de vrees voor verduistering onderbouwen en verlof vragen voor beslag op de aandelen op naam. Ligt het beslag er, dan is de ondernemer niet meer vrij om de aandelen over te dragen zolang de zaak loopt.

In de praktijk

Voor de schuldeiser is precisie van belang: omschrijf om welke aandelen of effecten het gaat en bij welke vennootschap, want een verzoek dat te vaag is levert een onbruikbaar verlof op.

Voor de aandeelhouder geldt dat het beslag hem niet uit de vennootschap zet, maar zijn handelingsruimte beperkt. Vindt u het beslag ondeugdelijk of onnodig, dan kunt u opheffing vorderen in kort geding volgens artikel 705 Rv, en soms is het aanbieden van zekerheid de snelste manier om weer vrij over de aandelen te kunnen beschikken. De verdere afwikkeling van dit beslag komt aan de orde in artikel 715 Rv.