Artikel 1061g Rechtsvordering (1061g Rv)

Een dwangsom is de financiële prikkel achter een veroordeling om iets te doen of te laten. Artikel 1056 Rv geeft het scheidsgerecht de bevoegdheid die op te leggen. Artikel 1061g Rv voegt daar voor het arbitraal hoger beroep twee regels aan toe: de dwangsom mag ook voor het eerst in beroep worden gevorderd, en verzoeken om die dwangsom te matigen horen thuis bij het scheidsgerecht dat de zaak in beroep behandelt.

Voor het eerst vorderen in beroep

Normaal gesproken is een tweede instantie er om te herbeoordelen wat al is gevraagd. Voor de dwangsom maakt de wet een uitzondering. Wie in de eerste ronde geen dwangsom heeft gevraagd, mag dat alsnog doen als de zaak in beroep dient. Dat is praktisch: vaak blijkt pas ná het eerste vonnis dat de wederpartij niet van plan is vrijwillig na te komen. Zonder deze bepaling zou de winnende partij met een veroordeling zonder prikkel achterblijven.

Waar u opheffing of vermindering vraagt

De tweede regel gaat over de andere kant. Is het voor de veroordeelde blijvend of tijdelijk, geheel of gedeeltelijk onmogelijk geworden om aan de hoofdveroordeling te voldoen — het geval waarop artikel 611d Rv ziet — dan kan om opheffing, opschorting of vermindering van de dwangsom worden gevraagd. Dwangsommen die al waren verbeurd voordat die onmogelijkheid intrad, blijven wel verschuldigd. Artikel 1056 Rv wijst voor zo'n verzoek in beginsel het scheidsgerecht aan dat de dwangsom oplegde, en anders de voorzieningenrechter. In hoger beroep geldt iets anders: zolang de opdracht van het scheidsgerecht in beroep voortduurt, moet u bij dát scheidsgerecht zijn.

Die aanwijzing is logisch. Het scheidsgerecht in beroep heeft het dossier onder zich en kan overzien wat er speelt. Zodra zijn opdracht is geëindigd, valt u terug op de gewone regeling van artikel 1056 Rv, met de voorzieningenrechter van de rechtbank van het arrondissement waarin de plaats van de arbitrage ligt.

Een voorbeeld

Een handelsonderneming wordt in eerste instantie veroordeeld om een concurrentiebeding na te leven, zonder dat daar een dwangsom aan is verbonden. Zij houdt zich er niet aan. In het arbitraal hoger beroep vordert de wederpartij alsnog een dwangsom, en die kan worden opgelegd. Blijkt later dat naleving door een overname feitelijk onmogelijk is geworden, dan moet het verzoek om de dwangsom op te heffen naar het scheidsgerecht in beroep, zolang dat nog aan het werk is.

In de praktijk

• Voor de eisende partij: vergeet de dwangsom niet, maar weet dat u haar in beroep alsnog kunt vragen als vrijwillige nakoming uitblijft.
• Voor de veroordeelde partij: kom in actie zodra duidelijk is dat u niet kunt nakomen; dwangsommen lopen door terwijl u nadenkt.
• Voor beide: controleer of de opdracht van het scheidsgerecht in beroep nog loopt. Dat bepaalt of u bij arbiters of bij de voorzieningenrechter moet zijn.