Artikel 642 Rechtsvordering (642 Rv)

Artikel 642 Rv sluit de gewone rechtsmiddelen uit voor een hele reeks beslissingen. Neemt de voorzieningenrechter van de rechtbank een beslissing in een van de gevallen van de artikelen 621 tot en met 641d Rv, dan staat daartegen geen andere voorziening open dan cassatie in het belang van de wet. Alleen artikel 625 Rv valt buiten die uitsluiting.

Welke beslissingen het betreft

Het gaat om de beslissingen van de voorzieningenrechter in de eerste titel van het derde boek, de titel over verkeersmiddelen en vervoer. Denk aan machtigingen, aanwijzingen van deskundigen, verlof voor bijzondere vormen van beslag en beslissingen over zekerheid. Het zijn stuk voor stuk ingrepen die snel moeten komen en die de zaak zelf niet definitief afdoen.

Voor de beslissing die op grond van artikel 625 Rv wordt gegeven, geldt de uitsluiting niet. Daar heeft de wetgever de gewone weg juist wel willen openhouden.

Waarom rechtsmiddelen ontbreken

De gedachte erachter is snelheid en zekerheid. Deze beslissingen worden genomen in situaties waarin een schip vertrekt, lading bederft of bewijs verdwijnt. Zou er hoger beroep tegen openstaan, dan zou de voorziening maandenlang in de lucht hangen en haar waarde verliezen. Bovendien gaat het meestal om ordemaatregelen: de inhoudelijke strijd over aansprakelijkheid en schade wordt daarna in een gewone procedure beslecht, met de gewone rechtsmiddelen.

Cassatie in het belang van de wet

Wat er wel overblijft, is een figuur die de gewone procespartij niet zelf in gang kan zetten. Cassatie in het belang van de wet wordt ingesteld door de procureur-generaal bij de Hoge Raad. Hij doet dat niet om de partijen te helpen, maar om een rechtsvraag door de hoogste rechter te laten beantwoorden zodat de rechtseenheid en de rechtsontwikkeling gediend zijn.

Daar hoort een belangrijk gevolg bij: de uitspraak van de Hoge Raad brengt geen verandering in de rechtsverhouding van de partijen in de zaak zelf. Wie hoopt dat langs deze weg alsnog zijn eigen beslissing wordt teruggedraaid, hoopt tevergeefs. Het richtsnoer geldt voor toekomstige zaken.

Wat u wel kunt doen

Omdat een gewoon rechtsmiddel ontbreekt, verschuift het gewicht naar de behandeling in eerste instantie. Alles wat u wilt aanvoeren, moet daar op tafel liggen: de feiten, de tegenargumenten, de gevraagde voorwaarden en beperkingen.

Verandert de situatie daarna wezenlijk, dan kan een nieuw verzoek aan de voorzieningenrechter passender zijn dan een poging tot beroep. En loopt het geschil in de kern niet over de voorziening maar over de rechtsverhouding tussen partijen, dan blijft de gewone bodemprocedure openstaan. Let daarbij ook op wie de beslissing heeft gegeven: de uitsluiting van rechtsmiddelen treft alleen beslissingen van de voorzieningenrechter. Geeft de rechtbank zelf een beschikking in deze reeks bepalingen, zoals de beslissing over de homologatie van de dispache, dan staat daartegen wel een gewoon rechtsmiddel open.

Een voorbeeld

Een belanghebbende krijgt van de voorzieningenrechter niet de deskundige aangewezen die hij had voorgesteld. Hij wil daarover naar het gerechtshof, maar die weg is afgesloten. Hem rest de mogelijkheid het punt te betrekken in de procedure over de schade zelf, waarin het rapport van de deskundige op zijn waarde wordt beoordeeld.

Voor de praktijk betekent dit vooral: bereid het verzoek of het verweer bij de voorzieningenrechter met zorg voor en laat u daar goed bijstaan, want een tweede kans bij een hogere rechter komt er niet.