Artikel 703 Rechtsvordering (703 Rv)

Niet alles is vatbaar voor beslag. Dit artikel sluit twee categorieën uit: goederen die bestemd zijn voor de openbare dienst, en goederen die De Nederlandsche Bank onder zich heeft ten behoeve van een systeem dat de Faillissementswet omschrijft. De bepaling is als verbod geformuleerd: het beslag 'mag niet worden gelegd'.

Goederen voor de openbare dienst

Dezelfde beperking geldt bij executoriaal beslag: artikel 436 Rv bevat een vergelijkbaar verbod. Artikel 703 Rv zorgt ervoor dat zij ook al geldt in de fase waarin nog geen vonnis is gewezen en een schuldeiser alleen zijn verhaal wil veiligstellen. Voor deze goederen is dus zowel het bewarende als het uitwinnende beslag uitgesloten.

De tekst noemt goederen die voor de openbare dienst bestemd zijn. Wat onder de openbare dienst valt, omschrijft dit artikel niet nader. Of een goed onder het verbod valt, kan de beslagene aan de orde stellen in een procedure tot opheffing van het beslag.

Goederen bij De Nederlandsche Bank

De tweede uitzondering beschermt de afwikkeling van betalingen en effectentransacties. De Faillissementswet kent een regeling voor systemen waarin instellingen onderling verplichtingen verrekenen; wat De Nederlandsche Bank ten behoeve van zo'n systeem onder zich houdt, moet daar niet uit weggetrokken kunnen worden. Een beslag op één schakel kan de hele keten laten haperen, met gevolgen die veel verder reiken dan het geschil van de beslaglegger.

Wat er gebeurt als het toch gebeurt

Het verlof tot beslag wordt gegeven na summier onderzoek, en uit het verzoekschrift blijkt niet altijd waarvoor een goed bestemd is. Ligt er toch beslag op een goed dat onder dit artikel valt, dan kan de beslagene of een andere belanghebbende in kort geding opheffing vorderen op grond van artikel 705 Rv.

Een voorbeeld

Een aannemer heeft een onbetaalde rekening bij een publiek lichaam en wil beslag laten leggen op de voertuigen waarmee de brandweer uitrukt. Dat loopt vast op dit artikel: die voertuigen zijn bestemd voor de openbare dienst. Hij zal een andere weg moeten kiezen om zijn geld te krijgen, bijvoorbeeld door gewoon een vonnis te halen en de gebruikelijke betalingsroute te volgen.

In de praktijk

Bent u schuldeiser, laat dan vooraf uitzoeken of het beoogde goed wel voor beslag vatbaar is. Een beslag dat afketst op een wettelijk verbod kost u tijd en kosten, en kan bovendien meebrengen dat u de schade moet vergoeden.

Bent u degene onder wie of ten laste van wie beslag wordt gelegd, controleer dan of het beslag niet juist op deze categorieën ziet. Naast dit artikel gelden er nog andere grenzen aan beslag, zoals de beslagvrije grenzen die de wet stelt bij beslag op inkomen. Dit artikel is dus een van de wettelijke grenzen aan beslag.