Artikel 132 Rv: De conclusies van repliek en dupliek

Na de dagvaarding en de conclusie van antwoord is het woord niet altijd op. Dit artikel regelt wanneer er nog een schriftelijke ronde volgt: de repliek van de eiser en de dupliek van de gedaagde, en of er daarna nog meer stukken mogen worden gewisseld.

Zonder zitting: een tweede ronde

Is geen mondelinge behandeling bevolen, dan geeft de rechter de eiser gelegenheid om voor repliek te concluderen. Daarna kan de gedaagde voor dupliek concluderen. Zo krijgt ieder twee keer het woord: de eiser bij dagvaarding en repliek, de gedaagde bij antwoord en dupliek. Die volgorde is niet toevallig; de gedaagde heeft telkens het laatste woord over wat er tegen hem is aangevoerd.

Met zitting: alleen als het nodig is

Is er wel een mondelinge behandeling bevolen, dan is een extra schriftelijke ronde de uitzondering. Zij wordt alleen geboden als dat noodzakelijk is met het oog op artikel 19 Rv — het beginsel dat partijen zich over elkaars standpunten en stukken moeten kunnen uitlaten — of met het oog op een goede instructie van de zaak, dat wil zeggen: om de zaak behoorlijk voor te bereiden op een beslissing.

De achtergrond is eenvoudig. Op een zitting is al over en weer gesproken; een herhaling op papier kost tijd en geld zonder dat het de rechter verder helpt.

Nog meer conclusies

Voor stukken daarna geldt dezelfde maatstaf: de rechter staat ze toe als dat noodzakelijk is voor hoor en wederhoor of voor een goede instructie van de zaak. Dat kan spelen wanneer er nieuwe feiten opkomen, wanneer een deskundigenbericht is uitgebracht of wanneer een partij haar eis heeft gewijzigd.

Tegen beslissingen over het tweede en het derde lid staat geen hogere voorziening open. U kunt dus niet apart opkomen tegen de weigering van een extra ronde. Meent u dat u daardoor iets niet hebt kunnen zeggen, breng dat dan gemotiveerd naar voren in de procedure zelf en, als het zover komt, in hoger beroep tegen het eindvonnis.

Een voorbeeld. In een bouwgeschil is een zitting gehouden en daarna een deskundige benoemd. Zijn rapport bevat nieuwe cijfers. Beide partijen krijgen gelegenheid daarop schriftelijk te reageren; zonder die ronde zouden zij zich niet over de kern van het rapport hebben kunnen uitlaten.

Wat u van een repliek maakt

• Reageer gericht op het verweer, punt voor punt; herhaal de dagvaarding niet.
• Voeg toe wat nog ontbreekt: stukken, een berekening, een verklaring.

- Houd het kort: een rechter die honderd bladzijden krijgt, leest niet beter dan bij twintig.

In de praktijk

De hoofdregel in veel zaken is inmiddels: antwoord, zitting, uitspraak. Reken er dus niet op dat u na de zitting nog uitgebreid kunt schrijven. Zorg dat alles wat u wilt zeggen, in uw eerste stuk staat en dat u op de zitting compleet bent. Ontbreekt daarna toch iets wezenlijks, vraag dan om een akte en leg uit waarom die noodzakelijk is; het woord "noodzakelijk" is hier de maatstaf, niet "handig".