Artikel 1019aa Rechtsvordering (1019aa Rv)

De kosten van een deelgeschilprocedure

De rechter begroot de kosten bij de behandeling van het verzoek aan de zijde van de persoon die schade door dood of letsel lijdt in de beschikking en neemt daarbij alle redelijke kosten als bedoeld in artikel 96, tweede lid, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek in aanmerking.
De in het eerste lid bedoelde kosten gelden als kosten als bedoeld in artikel 96, tweede lid, van Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek, met dien verstande dat in afwijking van het derde lid van die bepaling de regels betreffende de proceskosten niet van toepassing zijn in het geval de vordering ten principale aanhangig is gemaakt.
Artikel 289 is niet van toepassing.

Toelichting

Een deelgeschil kost geld: een advocaat die het verzoekschrift opstelt, soms een medisch advies, en het griffierecht. Artikel 1019aa Rv regelt wie die rekening uiteindelijk draagt. De rechter begroot in zijn beschikking de kosten aan de zijde van degene die schade door dood of letsel lijdt, en die kosten gelden als onderdeel van de schade waarvoor de aansprakelijke partij moet opkomen.

Alleen de kosten van de benadeelde

Opvallend is dat de wet maar één kant noemt. De rechter begroot de kosten van de persoon die het letsel of het verlies heeft geleden, niet die van de aansprakelijke partij of haar verzekeraar. Dat is geen slordigheid: kosten die een slachtoffer moet maken om zijn schade en de aansprakelijkheid vastgesteld te krijgen, horen bij de schade zelf. De wederpartij draagt haar eigen kosten.

De maatstaf staat in het Burgerlijk Wetboek, bij de bepaling over redelijke kosten ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid. In de praktijk wordt daar een dubbele redelijkheidstoets uit afgeleid: het moet redelijk zijn geweest om die kosten te maken, én de omvang ervan moet redelijk zijn. De rechter kijkt dus zowel naar het aantal bestede uren als naar het gehanteerde tarief, en kan strepen wanneer hij het aan de royale kant vindt.

Schadepost, geen proceskosten

Het tweede lid voorkomt een valkuil. Normaal gesproken gaan zulke kosten op in de proceskostenregeling zodra er een procedure loopt, en die regeling vergoedt zelden het werkelijke bedrag. Voor het deelgeschil is dat uitgeschakeld: ook als de vordering intussen ten principale is aangebracht, blijven de kosten van het deelgeschil een schadepost die volgens de maatstaf van het Burgerlijk Wetboek wordt beoordeeld.

Het derde lid sluit daarop aan door de gewone bepaling over een kostenveroordeling in een verzoekschriftprocedure, artikel 289 Rv, buiten toepassing te laten. Er komt in een deelgeschil dus geen standaard proceskostenveroordeling; er komt een begroting van werkelijke, redelijke kosten.

Begroten en betalen

Begroten is niet hetzelfde als toewijzen. Staat de aansprakelijkheid vast of wordt zij in dezelfde beschikking aangenomen, dan kan de rechter de wederpartij ook veroordelen het begrote bedrag te betalen. Is over de aansprakelijkheid nog niets beslist, dan blijft het bij een begroting: pas als later komt vast te staan dat er aansprakelijkheid is, wordt dat bedrag opeisbaar.

Een voorbeeld. Een slachtoffer van een aanrijding legt de vraag voor of de verzekeraar een voorschot moet betalen. Zijn advocaat besteedt vijftien uur aan het verzoek. De rechter vindt tien uur redelijk voor een geschil van deze omvang en begroot de kosten navenant. Omdat de aansprakelijkheid al erkend was, veroordeelt hij de verzekeraar meteen tot betaling.

In de praktijk

Voor de benadeelde: lever een gespecificeerde urenstaat aan met het gehanteerde tarief, en leg uit waarom het werk nodig was. Een kale eindsom nodigt uit tot matiging. Voor de wederpartij: het loont om gericht verweer te voeren tegen de omvang van de opgevoerde uren, want de rechter beslist daar uitdrukkelijk over.

Wees u er ook van bewust dat een volstrekt nodeloos of kansloos verzoek gevolgen kan hebben voor de begroting. De regeling beschermt het slachtoffer dat zich redelijk opstelt; zij is geen blanco cheque voor elk verzoek dat maar bedacht kan worden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie draagt de kosten van het deelgeschil?

Hoge Raad · 2014-04-18 · ECLI:NL:HR:2014:943

In een deelgeschil over een arbeidsongeval hadden werkgever en verzekeraar in cassatie 'kosten rechtens' gevorderd. De Hoge Raad beslist dat daarvoor geen plaats is: art. 1019aa lid 3 Rv verklaart de gewone kostenbepaling voor verzoekschriftprocedures niet van toepassing, zodat de aansprakelijk gehouden partij geen proceskostenveroordeling ten haren gunste kan krijgen. Op grond van art. 1019aa lid 2 Rv gelden de kosten van de behandeling aan de zijde van de benadeelde als buitengerechtelijke kosten, ook in cassatie en ongeacht of de rechter ze begroot. Omdat de benadeelde in dit geval geen kosten had opgegeven, bleef een begroting uit, zonder dat dit zijn aanspraak op vergoeding aantastte.
Tussenuitspraak of einduitspraak?

Hoge Raad · 2019-09-20 · ECLI:NL:HR:2019:1407

Na een deelgeschil over een ongeval ging het in cassatie over de vraag of tegen de beslissing over de kosten van dat deelgeschil in de hoofdzaak kon worden opgekomen. De Hoge Raad overweegt dat de kosten van de benadeelde op grond van art. 1019aa Rv worden begroot als buitengerechtelijke kosten, omdat de deelgeschilprocedure zo nauw samenhangt met een regeling buiten rechte dat de benadeelde die kosten bij vaststaande aansprakelijkheid in beginsel volledig vergoed kan krijgen, mits redelijk gemaakt en redelijk van omvang. Daaruit volgt dat het oordeel over die aanspraak, als het in de hoofdzaak aan de orde komt, geldt als een eindbeslissing over de materiële rechtsverhouding tussen partijen, waartegen in dat geding dus grieven kunnen worden gericht. Van belang is daarbij dat deze kosten in de hoofdzaak niet van kleur verschieten en dus geen gewone proceskosten worden.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst