Artikel 1004 Rechtsvordering (1004 Rv)

Is een beding in algemene voorwaarden door de rechter onverbindend verklaard, dan kan de gebruiker van die voorwaarden later om opheffing of wijziging van die uitspraak vragen als de omstandigheden zijn veranderd. In bepaalde gevallen wordt dat verzoek met een verzoekschrift ingeleid in plaats van met een dagvaarding. Artikel 1004 Rv geeft daarvoor dezelfde soepelheid als artikel 1003 Rv voor het exploot: dienen de leden van een belangenvereniging het verzoek mede in, dan hoeven hun gegevens niet stuk voor stuk in het verzoekschrift te staan.

Wat er mag worden weggelaten

De gewone eisen aan een verzoekschrift staan in artikel 278 Rv; daar hoort bij dat verzoekers met voornamen, naam en woonplaats of werkelijk verblijf worden aangeduid. Voor deze zaken wordt daarvan afgeweken. Wordt het verzoekschrift ingediend namens of mede namens de leden van een vereniging die de belangen behartigt van mensen die een beroep of bedrijf uitoefenen, dan mogen die gegevens per lid achterwege blijven.

Ook na ontbinding van de vereniging

De regel geldt eveneens voor de gewezen leden van een vereniging die in eerste aanleg mede was gedagvaard en daarna is ontbonden. Zo blijft een lopende zaak bruikbaar wanneer de vereniging zelf ophoudt te bestaan, en hoeven de oud-leden zich niet alsnog allemaal individueel in de procedure te melden.

Waarom dit past bij dit soort zaken

Het gaat hier niet om een geschil over één contract, maar over de vraag of een beding in een set voorwaarden door de beugel kan. Het antwoord raakt iedereen die met die voorwaarden te maken krijgt. De identiteit van elk afzonderlijk lid voegt aan die beoordeling weinig toe, terwijl een volledige lijst de procedure zwaar en foutgevoelig zou maken.

Een voorbeeld. Een beding uit de voorwaarden van een branchevereniging is jaren geleden onverbindend verklaard. De markt is sindsdien ingrijpend veranderd en de vereniging dient, mede namens haar leden die die voorwaarden gebruiken, een verzoekschrift in om die uitspraak te laten wijzigen. Het verzoekschrift noemt de vereniging en duidt de leden als groep aan; de namen en adressen van alle aangesloten ondernemers hoeven er niet in.

In de praktijk

Beschrijf de groep verzoekers ondubbelzinnig, bijvoorbeeld aan de hand van het lidmaatschap op een bepaald moment. Dat voorkomt latere discussie over de vraag wie aan de beschikking gebonden is en wie zich erop kan beroepen.

Bereid u erop voor dat de wederpartij de omvang van de groep ter discussie kan stellen. De versoepeling ontslaat u niet van de plicht om duidelijk te maken welk belang u namens wie behartigt, en de artikelen die op deze bepaling volgen stellen daarvoor nog aanvullende regels.