Artikel 1022a Rechtsvordering (1022a Rv)

Arbitrage haalt het geschil weg bij de gewone rechter, maar niet elke gang naar de rechtbank is daarmee afgesneden. Artikel 1022a Rv maakt duidelijk dat een arbitrageafspraak er niet aan in de weg staat dat een partij de gewone rechter vraagt om een maatregel tot bewaring van recht, of zich in kort geding wendt tot de voorzieningenrechter van de rechtbank of tot de kantonrechter, langs de weg van artikel 254 Rv.

Waarom dit nodig is

Een arbitraal geding kost tijd. Er moeten arbiters worden benoemd, er is een reglement met termijnen, en het scheidsgerecht moet zich eerst inwerken. In die tussentijd kan er van alles gebeuren dat later niet meer te herstellen valt: goederen verdwijnen, een vordering wordt onverhaalbaar, een omstreden levering wordt alsnog uitgevoerd. De wet houdt daarom de deur naar de gewone rechter open voor precies die situaties.

Twee soorten maatregelen

Het gaat om twee dingen die vaak in één adem worden genoemd maar verschillend zijn. Een maatregel tot bewaring van recht legt iets vast zodat het er straks nog is; conservatoir beslag is daarvan het bekendste voorbeeld, en het verlof daarvoor wordt gevraagd aan de voorzieningenrechter. Een kort geding levert een voorlopige voorziening op: een bevel of verbod dat werkt zolang de zaak zelf nog niet is beslist.

Bij de kortgedingroute noemt de wet uitdrukkelijk zowel de voorzieningenrechter van de rechtbank als de kantonrechter. Welke van beide u aanspreekt, hangt af van het soort zaak, net als in gewone geschillen. De verwijzing naar artikel 254 Rv brengt mee dat de gewone eisen van het kort geding gelden, waaronder de eis dat het gaat om een spoedeisende zaak waarin, gelet op de belangen van partijen, een onmiddellijke voorziening bij voorraad wordt vereist.

Wat de gewone rechter niet doet

Deze route is geen sluipweg om het geschil zelf alsnog bij de rechtbank te krijgen. Het gaat om voorlopige maatregelen en om het veiligstellen van een positie, niet om een eindoordeel over wie gelijk heeft.

Een voorbeeld. Twee ondernemingen zijn in arbitrage verwikkeld over een mislukte softwarelevering. De ene partij verneemt dat de andere haar Nederlandse vestiging aan het afbouwen is. Zij vraagt de voorzieningenrechter verlof voor conservatoir beslag op de bankrekening, zodat er straks nog iets te verhalen valt. De arbitrage over de vraag wie er gelijk heeft, loopt gewoon door.

In de praktijk

Een spoedmaatregel bij de gewone rechter en het arbitraal geding lopen naast elkaar. Als het scheidsgerecht op de hoogte is van wat er bij de rechter speelt, is het eenvoudiger om de twee procedures op elkaar af te stemmen.