Artikel 500 Rechtsvordering (500 Rv)

Wil iemand de afgifte van een zaak afdwingen die niet bij de veroordeelde staat maar bij een ander, dan hoeft hij niet af te wachten of die ander meewerkt. Dit artikel opent de mogelijkheid om onder die ander derdenbeslag te leggen, gericht op de afgifte van een bepaald voorwerp. De regels voor het gewone derdenbeslag gelden daarbij zo veel mogelijk, met twee aanpassingen die op de afgifte zijn toegesneden.

Hoe het beslag wordt gelegd

De artikelen 475 tot en met 479 Rv zijn van overeenkomstige toepassing. Dat betekent dat de deurwaarder een exploot uitbrengt aan de derde, dat de derde vanaf dat moment niet meer vrij over het voorwerp mag beschikken, en dat de geëxecuteerde bericht krijgt dat er onder een ander beslag ligt. Wie het beslag legt heet de executant; degene onder wie het wordt gelegd is de derde; de veroordeelde blijft de geëxecuteerde.

Het exploot moet de zaak benoemen

Anders dan bij een beslag op geld, waarbij het genoeg is dat de derde nagaat wat hij verschuldigd is, moet het exploot hier vermelden om de afgifte van welke zaak of zaken het gaat. Die eis is er niet voor niets: de derde moet uit het stuk zelf kunnen opmaken wat hij apart moet houden. Een vage aanduiding maakt het beslag onbruikbaar en levert de executant later discussie op.

De verklaring blijft beperkt

Bij een gewoon derdenbeslag moet de derde opgeven wat hij allemaal aan de beslagene verschuldigd is of van hem onder zich heeft. Hier is de verklaring, bedoeld in artikel 476a Rv, uitdrukkelijk beperkt tot de zaak of zaken waarop het beslag ziet. De derde hoeft dus niet zijn hele relatie met de geëxecuteerde bloot te leggen; hij verklaart alleen of hij het aangewezen voorwerp onder zich heeft en in welke staat.

Een voorbeeld. Een schilderij dat aan een erfgenaam moet worden afgegeven, hangt in bruikleen in een galerie die er niet zomaar afstand van wil doen. De erfgenaam laat derdenbeslag leggen onder de galerie, waarbij het exploot het werk met titel en afmetingen benoemt. De galerie verklaart vervolgens alleen over dat schilderij; over de rest van haar collectie en haar afspraken hoeft zij niets te zeggen.

In de praktijk

Voor de executant is dit de veilige route wanneer de derde niet meewerkt of wanneer onduidelijk is of de zaak er nog wel is: het beslag legt de situatie vast voordat het voorwerp verdwijnt. Voor de derde geldt het omgekeerde: geef de zaak na het beslag niet aan de geëxecuteerde terug, want dan handelt u op eigen risico. Verklaar tijdig en naar waarheid, houd het voorwerp apart, en meld het meteen als u zelf een recht op de zaak meent te hebben — dan is artikel 498 Rv de aangewezen weg.