Artikel 1067 Rv: De gevolgen van vernietiging voor de gang naar de rechter

Een arbitraal vonnis is vernietigd — en dan? Het geschil is daarmee niet opgelost, het is alleen terug bij af. Artikel 1067 Rv beantwoordt de vraag waar u dan met dat geschil terechtkunt, en dat hangt volledig af van de grond waarop de vernietiging berustte.

Vernietiging wegens het ontbreken van een arbitrageafspraak

Is het vonnis vernietigd omdat een geldige overeenkomst tot arbitrage ontbreekt, dan herleeft de bevoegdheid van de gewone rechter. Dat is logisch: als er nooit een afspraak was om het geschil van de rechter weg te halen, hoort het daar gewoon thuis. U begint dan een procedure bij de rechtbank of de kantonrechter, afhankelijk van de aard en de omvang van de zaak.

Die herleving treedt in zodra de uitspraak van het gerechtshof waarbij het vonnis is vernietigd onherroepelijk is geworden — dus als er geen cassatie meer mogelijk is of die weg is uitgeput. Zolang dat niet zo is, staat nog niet vast waar het geschil hoort.

Vernietiging op een andere grond

Berust de vernietiging op iets anders — bijvoorbeeld een onjuist samengesteld scheidsgerecht, het ontbreken van een motivering of strijd met de openbare orde — dan blijft de arbitrageovereenkomst gewoon van kracht. Het geschil hoort dan nog steeds bij arbiters thuis en u zult een nieuwe arbitrage moeten beginnen, met een nieuw samen te stellen scheidsgerecht.

Partijen kunnen dat anders regelen. Zijn zij overeengekomen dat de arbitrageafspraak in zo'n geval vervalt, of spreken zij dat na de vernietiging alsnog af, dan kunnen zij samen kiezen voor de gewone rechter.

Waarom het onderscheid ertoe doet

Het verschil bepaalt hoeveel tijd en geld een vernietiging u nog gaat kosten. Bij het ontbreken van een geldige arbitrageovereenkomst hebt u meteen duidelijkheid over het adres. Bij een gebrek in de procedure begint u opnieuw in hetzelfde systeem, inclusief de kosten van arbiters. Voor de partij die vernietiging overweegt, is dat een reële afweging: winnen betekent hier vooral overdoen.

Een voorbeeld

Een leverancier krijgt een arbitraal vonnis vernietigd omdat het scheidsgerecht met twee in plaats van drie arbiters was samengesteld. De arbitrageovereenkomst blijft van kracht; hij moet dus een nieuwe arbitrage starten. Was het vonnis vernietigd omdat er helemaal geen geldig arbitragebeding bestond, dan had hij zijn vordering bij de gewone rechter kunnen aanbrengen.

In de praktijk

• Bepaal vooraf wat u wilt bereiken. Wilt u naar de gewone rechter, dan is alleen de grond dat een geldige arbitrageovereenkomst ontbreekt daarvoor toereikend.
• Let op de verjaring. Een vernietiging kost tijd; controleer of uw vordering nog kan worden ingesteld tegen de tijd dat u opnieuw begint.
• Overleg met de wederpartij. Na een vernietiging is er soms bereidheid om samen voor één weg te kiezen, wat een tweede volledige ronde kan schelen.