Artikel 1034 Rechtsvordering (1034 Rv)

Partijen kunnen alleen beoordelen of een arbiter onbevangen is als zij weten wat er speelt. Artikel 1034 Rv legt daarom de verantwoordelijkheid bij de arbiter zelf: wie wordt aangezocht en vermoedt dat hij zou kunnen worden gewraakt, meldt dat schriftelijk, met vermelding van de vermoedelijke redenen.

Melden bij het aanzoeken

De eerste melding gaat naar degene die hem benadert, dus meestal naar de partij, de mede-arbiters of het instituut dat de benoeming regelt. De maatstaf is ruim geformuleerd: het gaat om een vermoeden dat er iets zou kunnen zijn. De arbiter hoeft dus niet te vinden dat hij bevooroordeeld is; hij moet melden wat een ander daarover redelijkerwijs zou willen weten.

Die drempel is bewust laag. Twijfel over de vraag of iets meldenswaard is, hoort in het voordeel van openheid te worden beslecht. Melden schaadt de kandidatuur zelden; niet melden en later ontdekt worden, kost de hele arbitrage.

Melden na de benoeming

Het tweede lid vult de eerste stap aan voor het geval de benoeming buiten de arbiter om tot stand komt. Is hij benoemd, dan doet hij de melding aan partijen zodra dat is gebeurd, tenzij zij het bericht al hebben ontvangen. Zo weet iedere partij, ook degene die hem niet heeft voorgedragen, wat er over deze arbiter bekend is.

Ook tijdens de procedure

De plicht houdt niet op bij de start. Krijgt een arbiter tijdens het geding het vermoeden dat hij gewraakt zou kunnen worden, dan meldt hij dat schriftelijk aan partijen en, als het scheidsgerecht uit meer arbiters bestaat, aan zijn mede-arbiters. Dat is niet theoretisch: kantoren fuseren, partijen worden overgenomen, en een arbiter kan gaandeweg ontdekken dat hij een van de betrokken bedrijven adviseert.

De melding aan de mede-arbiters heeft een eigen functie. Het scheidsgerecht is een collectief; ook de andere leden hebben er belang bij te weten dat er iets speelt, want de uitspraak wordt uiteindelijk door hen samen gedragen.

Een voorbeeld. Een als arbiter gevraagde ingenieur heeft drie jaar eerder een rapport geschreven voor de moedermaatschappij van een van de partijen. Hij meldt dat schriftelijk bij zijn aanzoeken, met de datum en de aard van die opdracht. Partijen kunnen dan zelf beslissen: zij aanvaarden hem, of zij maken bezwaar.

In de praktijk

Voor de arbiter: zet de melding op papier en houd een kopie. Wees concreet over wat er is geweest, wanneer en met wie. Een vage zin dat er "mogelijk contacten zijn geweest" schept meer onrust dan zij wegneemt.

Voor partijen: lees zo'n melding aandachtig en reageer op tijd. De wrakingstermijn van vier weken uit artikel 1035 Rv gaat lopen na de dag waarop u de mededeling ontvangt; die dag zelf telt dus niet mee. Wie de melding voor kennisgeving aanneemt en pas maanden later bezwaar maakt, is te laat.

En bedenk dat een melding niet betekent dat de arbiter ongeschikt is. Vaak gaat het om contacten die in een kleine branche onvermijdelijk zijn. Juist doordat ze op tafel liggen, kan iedereen er een weloverwogen oordeel over vormen.