Artikel 209 Rv: De beslissing op de incidentele vordering

De beslissing op de incidentele vordering

Op de incidentele vorderingen wordt, indien de zaak dat medebrengt, eerst en vooraf beslist. Voor zover de hoofdzaak niet gelijktijdig is afgedaan, bepaalt de rechter bij de beslissing op het incident tevens de dag waarop de zaak weer op de rol zal komen.

Toelichting

Als er een incident is opgeworpen, moet duidelijk zijn wanneer daarover wordt beslist en hoe het daarna verder gaat met de hoofdzaak. Artikel 209 Rv regelt dat. Brengt de aard van de zaak dat mee, dan beslist de rechter eerst en vooraf op de incidentele vordering. Is de hoofdzaak daarmee niet meteen afgedaan, dan bepaalt hij in diezelfde beslissing op welke dag de zaak weer op de rol komt.

Wanneer eerst wordt beslist

Niet elk incident vraagt om een aparte beslissing vooraf. De rechter kijkt of de zaak dat meebrengt. Bij kwesties die de verdere loop van de procedure bepalen, ligt een beslissing vooraf voor de hand: of iemand in vrijwaring mag worden opgeroepen, of een derde mag meedoen, of er zekerheid moet worden gesteld. Zonder antwoord op die vragen weet niemand hoe de zaak verder moet.

Bij andere incidenten kan de rechter het antwoord aanhouden en het samen met de hoofdzaak afdoen. Dat scheelt een aparte ronde en voorkomt dat een procedure in stukjes uiteenvalt. Het is dus een afweging van doelmatigheid.

De roldatum staat er meteen bij

Beslist de rechter op het incident zonder de hoofdzaak af te doen, dan noemt hij in dezelfde uitspraak de dag waarop de zaak weer op de rol komt. Zo blijft er geen gat vallen tussen het einde van het incident en het vervolg van de procedure. Voor partijen betekent dit dat zij direct weten wanneer zij weer aan zet zijn, bijvoorbeeld om van antwoord te dienen of om verder te procederen.

Noteer die datum. Wie hem laat verlopen, kan de kans op een proceshandeling verliezen.
Lees de beslissing goed. Daarin staat vaak ook wat er op die roldatum van u wordt verwacht.

- Kosten van het incident. De rechter kan de kosten van het incident meteen afrekenen of die beslissing aanhouden tot het eindvonnis.

Hoger beroep tegen een incidenteel vonnis

Een beslissing op een incident is meestal een tussenvonnis. Tegen een tussenvonnis staat in beginsel pas hoger beroep open tegelijk met het eindvonnis, tenzij de rechter tussentijds beroep openstelt. Dat is een bewuste keuze van de wetgever: anders zou elke tussenkwestie de zaak jarenlang kunnen ophouden. Wilt u eerder naar het gerechtshof, dan zult u de rechter moeten vragen dat toe te staan.

Een voorbeeld

Een leverancier wordt aangesproken voor gebrekkige onderdelen en werpt het incident op dat zijn eigen toeleverancier in vrijwaring moet worden opgeroepen. De rechter beslist eerst op dat punt en staat de oproeping toe. In hetzelfde vonnis bepaalt hij dat de hoofdzaak en de vrijwaringszaak op een bepaalde dag weer op de rol komen, zodat beide zaken vanaf dat moment gelijk oplopen.

In de praktijk

Verwacht na een incident geen stilte maar een nieuwe datum. Controleer in de uitspraak drie dingen: wat er over het incident is beslist, wat dat betekent voor uw positie, en wanneer de zaak weer op de rol staat. Overleg met uw advocaat of het zin heeft om tussentijds hoger beroep te vragen; in de meeste gevallen is doorprocederen in de hoofdzaak sneller en goedkoper dan een omweg langs het hof.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Moet de rechter het incident eerst behandelen?

Hoge Raad · 2012-03-02 · ECLI:NL:HR:2012:BU8176

In hoger beroep had een partij, in plaats van haar grieven te nemen, bij incident gevorderd de zaak aan te houden tot in een samenhangende procedure uitspraak zou zijn gedaan. Het hof ging daaraan voorbij en sprak verval van instantie uit. De Hoge Raad oordeelde dat zo'n incidentele vordering weliswaar mogelijk is, maar dat er geen automatisch recht bestaat op een behandeling en beslissing vooraf. Ontbreekt een bijzondere wettelijke regel, dan geldt de maatstaf van art. 209, eerste zin, Rv: eerst en vooraf wordt beslist 'indien de zaak dat medebrengt'. De rechter moet daarbij, aan de hand van de aard en inhoud van de vordering, de belangen van partijen en het belang van een doelmatige procesvoering, nagaan of een voorafgaande behandeling redelijkerwijs geboden is en niet tot onredelijke vertraging leidt. Wie in plaats van de voorgeschreven proceshandeling een incident begint, loopt dus het risico dat die proceshandeling ten onrechte niet is verricht.
Schorst een incident de hoofdzaak?

Hoge Raad · 2012-07-13 · ECLI:NL:HR:2012:BW4008

In een verklaringsprocedure vroeg de derde-beslagene bij incidentele vordering toestemming om de beslagdebiteur als partij op te roepen, en wilde dat het hof daarover eerst zou beslissen. De Hoge Raad oordeelt dat de slotzinsnede van art. 477b lid 3 Rv meebrengt dat de derde-beslagene zonder meer bevoegd is de geëxecuteerde als partij in de verklaringsprocedure op te roepen, met inachtneming van art. 118 Rv en zonder verlof van de rechter. Daarom hoefde het hof over zo'n incidentele vordering niet eerst en vooraf te beslissen.
Aanhouding vragen tot prejudiciele vragen zijn beantwoord

Hoge Raad · 2023-05-26 · ECLI:NL:HR:2023:776

Een partij vorderde bij incident aanhouding van het hoger beroep in afwachting van het antwoord op prejudiciele vragen die in een andere zaak aan de Hoge Raad waren gesteld. Het hof behandelde dat stuk als een gewoon uitstelverzoek en verleende akte van niet-dienen. Volgens de Hoge Raad legde het hof het processtuk onbegrijpelijk uit: het bevatte primair een incidentele vordering tot aanhouding op grond van art. 392 lid 6 Rv, en het hof had daarom aan de maatstaf van art. 209 Rv moeten toetsen of daarop eerst en vooraf moest worden beslist. De uitspraak bevestigt dat ook een niet in deze afdeling geregeld incident langs art. 209 Rv loopt.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst