Artikel 861 Rechtsvordering (861 Rv)

Een bewaring eindigt uiteindelijk met afgifte, en artikel 861 Rv zegt aan wie. Er zijn twee situaties. Diende de bewaring om een beslag voor een geldvordering veilig te stellen, dan gaat het voorwerp naar de deurwaarder die de executoriale verkoop doet. Was de bewaring bedoeld om af te wachten wie recht heeft op het voorwerp, dan gaat het naar degene die volgens de rechterlijke beslissing aan het langste eind trekt.

Afgifte voor de executieverkoop

Bij een beslag tot verhaal van een geldvordering is bewaring een tussenstation. Het doel is dat het voorwerp te gelde wordt gemaakt en dat de opbrengst naar de schuldeiser gaat. De deurwaarder die met de verkoop is belast, vraagt de zaak op en de bewaarder moet haar tijdig afgeven. Tijdig betekent hier: zo dat de verkoop op het geplande moment kan doorgaan; een bewaarder mag de executie niet ophouden.

Afgifte aan de rechthebbende

Bij de tweede situatie ligt de zaak stil totdat duidelijk is wie er recht op heeft. De bewaarder geeft haar dan af aan degene aan wie zij toekomt op grond van een beslissing die in kracht van gewijsde is gegaan, dat wil zeggen waartegen geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat, of die uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. Dat laatste betekent dat de beslissing alvast mag worden uitgevoerd, ook al loopt er nog hoger beroep.

Wat de bewaarder niet hoeft te beoordelen

De bewaarder is geen rechter. Hij toetst niet wie inhoudelijk gelijk heeft, maar kijkt naar het stuk dat hem wordt getoond: een beslissing die onherroepelijk is of uitvoerbaar bij voorraad, of het verzoek van de deurwaarder die de verkoop doet. Daarbuiten houdt hij de zaak onder zich. Dat beschermt hem tegen claims van de partij die achter het net vist, en het beschermt de partijen tegen een bewaarder die zelf gaat kiezen.

Een voorbeeld. Twee ondernemers twisten over de eigendom van een bestelbus die in bewaring staat. De rechtbank wijst de bus toe aan een van hen en verklaart het vonnis uitvoerbaar bij voorraad. De bewaarder geeft de bus aan die partij af, ook al is er hoger beroep aangekondigd. Draait het hof de beslissing later om, dan moet de bus terug, met alle risico's die daaraan vastzitten voor wie hem inmiddels heeft gebruikt.

In de praktijk

Stuur bij een verzoek om afgifte meteen het complete stuk mee waaruit uw recht blijkt, inclusief de vermelding dat het onherroepelijk of uitvoerbaar bij voorraad is. Dat scheelt weken discussie.

En let op het verschil tussen de twee gevallen als het om de kosten gaat. Wordt het voorwerp executoriaal verkocht, dan moet de bewaarder het op tijd aan de deurwaarder afgeven en houdt hij het dus niet vast tot er is betaald; zijn kosten worden dan uit de opbrengst van de verkoop voldaan. Gaat het om afgifte aan degene die volgens de beslissing recht op de zaak heeft, dan kan de bewaarder zich wel op zijn retentierecht beroepen zolang de bewaarkosten openstaan.