Artikel 1005 Rechtsvordering (1005 Rv)

Bij een collectieve vordering over onredelijk bezwarende bedingen in algemene voorwaarden mag het exploot de leden van een belangenvereniging als groep aanduiden, zonder ze bij naam te noemen. Artikel 1005 Rv verbindt daar een gevolg aan: is van die mogelijkheid gebruikgemaakt, dan kan alleen nog beroep in cassatie worden ingesteld door degenen die in eerste aanleg zijn verschenen.

Wanneer de beperking geldt

Twee dingen moeten samenvallen. Het moet gaan om de vordering die artikel 240 van Boek 6 BW geeft om het gebruik of het aanbevelen van een beding in algemene voorwaarden te laten verbieden. En in het exploot moeten de gegevens zijn weggelaten die artikel 1003 Rv onder het eerste nummer noemt: de namen en woonplaatsen van de leden of gewezen leden van de vereniging. Zijn die gegevens er wel, dan geldt deze beperking niet en kan ieder die als partij in het exploot is genoemd het beroep instellen.

Wat verschijnen hier betekent

Verschijnen wil zeggen dat iemand zich in eerste aanleg in de procedure heeft gesteld, door een advocaat. Wie dat heeft gedaan, staat als procespartij in het dossier en kan zelf het rechtsmiddel van cassatie aanwenden. Wie alleen als onderdeel van de groep in het exploot werd aangeduid en zich nooit heeft gesteld, valt buiten de kring van degenen die cassatie kunnen instellen.

Hoe de regeling in elkaar grijpt

Artikel 1003 Rv maakt het mogelijk de leden als groep te dagvaarden zonder hun gegevens op te nemen. Artikel 1005 Rv bepaalt vervolgens wat dat betekent voor de fase na de uitspraak: de kring van mogelijke eisers tot cassatie wordt bepaald door wie in eerste aanleg daadwerkelijk aan de procedure heeft deelgenomen. De wet verbindt het gevolg dus aan een feit dat na afloop van de eerste aanleg vaststaat.

Een voorbeeld. Een vereniging van beroepsgenoten wordt samen met haar leden gedagvaard over een beding in haar voorwaarden, waarbij de leden als groep worden aangeduid. De vereniging en enkele leden stellen zich en voeren verweer; de overige leden laten niets van zich horen. Loopt de uitspraak slecht voor hen af, dan kunnen alleen de vereniging en die enkele leden nog in cassatie; de leden die nooit zijn verschenen niet.

In de praktijk

Voor een lid dat invloed wil houden op het verdere verloop van de zaak, betekent dit dat het zich in eerste aanleg moet stellen. Blijft het weg terwijl anderen wel verweer voeren, dan kan het later zelf geen cassatie instellen. Of en hoe een lid dat niet is verschenen nog op een andere manier tegen de uitspraak kan opkomen, regelt dit artikel niet; daarvoor gelden de gewone regels van dit wetboek.

Voor de vereniging is dit een reden om haar leden vroeg te informeren over wat er speelt en wat het voor hen betekent als zij zich niet stellen. En voor de wederpartij is van belang dat de kring van degenen die in cassatie kunnen opkomen, na de eerste aanleg vaststaat.