Artikel 562a Rechtsvordering (562a Rv)

Deze korte bepaling regelt een vraag die anders steeds terug zou komen: valt een schip dat nog op de werf ligt en nog niet vaart onder de regels over beslag en executie van schepen? Het antwoord is ja. Voor de hele titel over de gerechtelijke tenuitvoerlegging van schepen en luchtvaartuigen wordt onder schepen ook een schip in aanbouw verstaan.

Waarom die gelijkstelling nodig is

Een casco op een helling is nog geen vaartuig. Zonder deze bepaling zou een schuldeiser zich moeten afvragen of hij een schip in aanbouw als een gewone roerende zaak moet behandelen, met alle onzekerheid van dien over de wijze van beslaglegging en verkoop. Dat is onwenselijk, omdat een schip in aanbouw juist vaak het voorwerp is van financiering: de bouw wordt betaald met geld dat op het schip zelf is gezekerd. De wetgever heeft die onzekerheid weggenomen met één zin.

Wat dat betekent voor het beslag

Doordat een schip in aanbouw als schip geldt, gelden alle bepalingen van deze titel ook daarvoor. Aan het beslag gaat dus het bevel vooraf dat artikel 563 Rv voorschrijft, met de daar genoemde termijn van vierentwintig uur. Het beslag wordt vastgelegd in een proces-verbaal van de deurwaarder met de bijzondere gegevens die de wet voor schepen eist. Staat het schip in aanbouw te boek in de openbare registers, dan gelden de regels die voor teboekstaande schepen zijn geschreven, met inschrijving van het proces-verbaal; staat het er niet in, dan gelden de regels voor niet-teboekstaande schepen.

Ook voor de verkoop

De gelijkstelling houdt niet op bij de beslaglegging. Ook de verdere afwikkeling verloopt langs deze titel: de executoriale verkoop, de bekendmaking daarvan, de behandeling van hypotheken en de verdeling van de opbrengst. Voor een koper is dat prettig, want hij weet welke procedure is gevolgd en welke rechten daardoor vervallen zijn.

Een voorbeeld. Een werf bouwt een binnenschip in opdracht van een reder die in betalingsproblemen komt. Een schuldeiser met een executoriale titel wil zich op het schip verhalen terwijl het nog half af in de bouwhal ligt. Dankzij deze bepaling weet hij dat hij de weg van de executie op schepen moet volgen en niet die van beslag op gewone roerende zaken. Dat bepaalt welke deurwaarderhandelingen nodig zijn, welke gegevens in het proces-verbaal moeten en hoe de verkoop verloopt.

In de praktijk

Voor betrokkenen bij scheepsbouw is de les vooral dat een onvoltooid schip juridisch al een schip is zodra het om verhaal gaat. Wie een schip in aanbouw financiert, koopt of erop wil verhalen, moet zich daarom verdiepen in de bijzondere regels van deze titel en in de vraag of het schip is teboekgesteld. Dat laatste bepaalt hoe zekerheid wordt gevestigd en hoe een beslag naar buiten toe werkt.