Artikel 1061j Rechtsvordering (1061j Rv)

Wanneer het vonnis van de eerste aanleg bindende kracht krijgt

In afwijking van het bepaalde in artikel 1059, derde lid, heeft een in eerste aanleg gewezen arbitraal vonnis bindende kracht tussen dezelfde partijen in een ander geding met ingang van de dag waarop de voor het arbitraal hoger beroep geldende termijn ongebruikt is verstreken, of eerder, met ingang van de dag waarop schriftelijk van hoger beroep afstand is gedaan, of later, op het moment van voortijdige beëindiging van het hoger beroep, dan wel met ingang van de dag waarop in hoger beroep uitspraak is gedaan, indien en voorzover het vonnis in eerste aanleg in dat hoger beroep is bevestigd.

Toelichting

Een arbitraal vonnis bindt partijen ook in een ander geding tussen hen. Artikel 1059 Rv knoopt dat aan de dag waarop het vonnis is gewezen. Zijn partijen arbitraal hoger beroep overeengekomen, dan past dat niet: zolang een tweede scheidsgerecht het oordeel nog kan overdoen, kan het vonnis niet elders als vaststaand worden ingebracht. Artikel 1061j Rv schuift dat moment daarom op.

De vier momenten die de wet noemt

De wet wijst per situatie aan wanneer het vonnis van de eerste aanleg bindende kracht krijgt; dat is niet altijd het vroegste moment. Uitgangspunt is het verstrijken van de beroepstermijn, maar bij afstand ligt het moment eerder en bij een voortijdig einde of een bevestiging in beroep juist later:

De beroepstermijn is ongebruikt verstreken. Dat is de hoofdregel: niemand heeft beroep ingesteld, dus het vonnis staat.
Er is schriftelijk afstand gedaan van hoger beroep. Dan is het eerder zover, want er komt geen tweede ronde meer.
Het hoger beroep is voortijdig beëindigd, bijvoorbeeld omdat het is ingetrokken. Dan gaat het om dat latere moment.

- In hoger beroep is uitspraak gedaan, en dan alleen voor zover het vonnis van de eerste aanleg daarin is bevestigd.

Waarom de bevestiging telt

Dat laatste punt is de kern van het artikel. Wordt het vonnis in beroep bevestigd, dan is het oordeel van de eerste instantie op dat punt overeind gebleven en kan het vanaf de dag van die uitspraak in een ander geding worden ingeroepen. Wordt het vonnis daarentegen vernietigd of gewijzigd, dan is er in zoverre niets om op terug te vallen: dan telt wat het scheidsgerecht in beroep heeft beslist.

Wat dit voor u betekent

Wie zich in een andere procedure op een arbitraal vonnis wil beroepen, moet dus eerst kunnen aantonen dat een van deze momenten is bereikt. Dat vergt papierwerk: het bewijs van de verzenddatum van het vonnis, waaruit blijkt wanneer de beroepstermijn is gaan lopen en dat die is verstreken, of de schriftelijke afstandsverklaring, of de uitspraak in beroep waaruit de bevestiging blijkt.

Een voorbeeld

Twee ondernemingen arbitreren over een distributieovereenkomst. Het scheidsgerecht oordeelt dat de overeenkomst rechtsgeldig is opgezegd. Kort daarna legt een van hen een aanpalend geschil voor aan de gewone rechter en wil het oordeel over de opzegging daar als vaststaand inbrengen. Zolang de beroepstermijn uit de arbitrage loopt, kan dat niet: ieder van beide kan binnen die termijn nog een tweede ronde beginnen. Verklaren zij allebei schriftelijk dat zij van hoger beroep afzien, dan komt die tweede ronde er niet meer en kan het oordeel vanaf die dag in de andere zaak worden gebruikt.

In de praktijk

Noteer bij een vonnis in eerste aanleg altijd de laatste dag van de beroepstermijn; die datum bepaalt niet alleen of er nog beroep komt, maar ook vanaf wanneer u het vonnis elders kunt gebruiken. Overweegt u een schriftelijke afstand van hoger beroep om sneller duidelijkheid te krijgen, leg die dan ondubbelzinnig vast. En houd het onderscheid scherp: bindende kracht is iets anders dan de vraag of u het vonnis al mag laten uitvoeren — daarvoor gelden de artikelen 1061i en 1061k Rv.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst