Artikel 813 Rechtsvordering (813 Rv)

Beslissingen over kinderen moeten soms worden uitgevoerd terwijl niemand daaraan meewerkt. Dit artikel wijst aan wie dan in actie komt: het openbaar ministerie verleent zo nodig zijn medewerking. Het gaat om vier situaties, en om een bevoegdheid voor de politieambtenaar die daarvoor wordt aangewezen.

In welke gevallen

Het eerste lid somt de gevallen limitatief op: buiten deze vier gevallen kan medewerking niet op dit artikel worden gebaseerd. Andere wetten kunnen daarin wel voorzien, in het bijzonder de uitvoeringswetgeving over internationale kinderontvoering en over internationale kinderbescherming.

• Voorgeleiding van een minderjarige voor de rechter, als artikel 809 Rv daartoe verplicht.
• Overbrenging van een minderjarige in verband met een uithuisplaatsing op grond van het Burgerlijk Wetboek.
• Afgifte van een minderjarige, zoals artikel 812 Rv die regelt.

- Tenuitvoerlegging van bepaalde beschikkingen die het Burgerlijk Wetboek noemt.

Waarom het openbaar ministerie

In civiele zaken worden uitspraken normaal uitgevoerd door de deurwaarder. Bij kinderen ligt dat anders: het gaat niet om een zaak die kan worden weggehaald, maar om een mens met eigen gevoelens en angsten. De wetgever heeft die uitvoering daarom bij het openbaar ministerie gelegd, dat over politiecapaciteit beschikt en de inzet kan afstemmen op wat verantwoord is. Medewerking wordt bovendien alleen verleend als het nodig is; is er een oplossing zonder dwang, dan gaat die voor.

De toegangsbevoegdheid

Het tweede lid geeft de aangewezen politieambtenaar toegang tot elke plaats, voor zover dat redelijkerwijs voor zijn taak nodig is. Die begrenzing telt: het is geen algemene bevoegdheid om overal binnen te lopen, maar een bevoegdheid die past bij de opdracht die er ligt. Redelijkerwijs nodig betekent dat er een concreet verband moet zijn met het ophalen, overbrengen of voorgeleiden van dit kind.

Wat dit voor ouders betekent

Voor een ouder is de komst van politie aan de deur ingrijpend, ook als er een beschikking ligt. Het helpt te weten dat de politieambtenaar niet oordeelt over de juistheid van de beslissing: hij voert uit. Bezwaren horen bij de rechter thuis, niet op de stoep. Wie meent dat de beschikking onjuist is, kan hoger beroep instellen of wijziging vragen, maar zolang de beschikking geldt, moet zij worden nageleefd.

Er is een machtiging tot uithuisplaatsing gegeven en de gecertificeerde instelling komt het kind halen, maar de deur blijft dicht. Het openbaar ministerie kan dan medewerking verlenen en een politieambtenaar aanwijzen, die toegang heeft tot de plaats waar het kind zich bevindt voor zover dat voor de uitvoering nodig is.

In de praktijk

Dit soort momenten zijn zelden een verrassing: er is meestal al veel contact geweest met de instelling of met de raad voor de kinderbescherming. Wie ziet aankomen dat het spaak loopt, doet er goed aan met zijn advocaat te bespreken wat er nog aan de rechter kan worden voorgelegd, en aan het kind uit te leggen wat er gaat gebeuren. Dat maakt de uitvoering voor het kind minder beschadigend dan een verrassing aan de deur.