Artikel 1048a Rechtsvordering (1048a Rv)

Wie merkt dat er in een arbitrage iets niet volgens de regels gaat, moet dat direct zeggen. Artikel 1048a Rv legt op een partij die in het geding is verschenen de plicht om zonder onredelijke vertraging bezwaar te maken bij het scheidsgerecht, met een afschrift aan de wederpartij. Doet zij dat niet, dan is zij het recht kwijt om zich daar later nog op te beroepen — niet in de arbitrage zelf en ook niet bij de gewone rechter.

Waartegen u bezwaar moet maken

Het gaat om alles wat in strijd is met, of achterwege blijft ten opzichte van, de spelregels van het arbitraal geding. De wet noemt drie bronnen van die regels:

• De wet zelf, namelijk de bepalingen van de tweede afdeling van deze titel over het arbitraal geding.
• De overeenkomst tot arbitrage, inclusief het reglement dat partijen daarin van toepassing hebben verklaard.

- Een opdracht, beslissing of maatregel van het scheidsgerecht, bijvoorbeeld een termijn die is gesteld of een instructie over het horen van getuigen.

Het moment waarop de klok gaat lopen

De verplichting ontstaat zodra de partij weet of redelijkerwijs behoort te weten dat er iets misgaat. U kunt zich er dus niet achter verschuilen dat u het pas veel later hebt uitgezocht, als het gebrek voor een oplettende procespartij zichtbaar was. Vanaf dat moment moet u bezwaar maken zonder onredelijke vertraging. Hoeveel tijd dat is, hangt af van de zaak: bij een fout ter zitting is dat vrijwel meteen, bij iets wat pas uit een toegezonden stuk blijkt, kort daarna.

De sanctie: uw recht vervalt

De consequentie is hard. Zwijgt u, dan kunt u er later niets meer mee. Ook in een procedure bij de gewone rechter waarin u het arbitraal vonnis wilt aantasten, kunt u dat punt niet meer opvoeren. De gedachte erachter is dat een partij niet mag afwachten hoe het vonnis uitpakt en pas daarna, als de uitkomst tegenvalt, een gebrek uit de kast mag halen dat zij allang kende. Wie het gebrek wél meldt, geeft het scheidsgerecht bovendien de kans het te herstellen — vaak de snelste en goedkoopste route.

De plicht geldt voor de partij die in het geding is verschenen. Wie helemaal niet is verschenen, kan uiteraard niet worden verweten dat zij niet heeft geklaagd over iets wat zij niet heeft meegemaakt.

Een voorbeeld

In een arbitrage wordt een getuige gehoord zonder dat de andere partij daarvoor is opgeroepen. Haar advocaat ziet dat in het toegezonden verslag staan. Schrijft hij daarop meteen aan het scheidsgerecht dat dit niet had gemogen, met een kopie aan de wederpartij, dan blijft het punt behouden. Wacht hij tot het vonnis er ligt en de zaak verloren is, dan kan hij zich er niet meer op beroepen.

In de praktijk

Maak bezwaar altijd schriftelijk en dateer het. Beschrijf kort wat er is gebeurd, welke regel volgens u is geschonden en wat u van het scheidsgerecht verwacht. Stuur het afschrift aan de wederpartij; dat is geen formaliteit maar een voorwaarde die de wet stelt. En kies bij twijfel voor melden: een bezwaar dat achteraf overbodig blijkt kost u weinig, een bezwaar dat u niet hebt gemaakt kost u het argument.