Artikel 279 Rechtsvordering (279 Rv)

De behandeling van het verzoek ter zitting

De rechter bepaalt, tenzij hij zich aanstonds onbevoegd verklaart of het verzoek toewijst, onverwijld dag en uur waarop de behandeling aanvangt. Hij beveelt tevens oproeping van de verzoeker en voor zover nodig van de in het verzoekschrift genoemde belanghebbenden. Bovendien kan hij te allen tijde belanghebbenden, bekende of onbekende, doen oproepen.
De oproepingen, behalve die van de verzoeker, gaan vergezeld van een afschrift van het verzoekschrift, tenzij een oproeping op andere wijze dan bij brief of exploot geschiedt, of de rechter anders bepaalt; in deze gevallen bevat de oproeping een korte omschrijving van het verzoek.
De opgeroepene verschijnt ter terechtzitting in persoon of bij een gemachtigde. In zaken waarin het verzoekschrift door een advocaat moet worden ingediend, verschijnt de opgeroepene in persoon of bij advocaat. De rechter kan verschijning in persoon bevelen. De opgeroepene die in persoon verschijnt, mag zich laten bijstaan door zijn raadsman. In zaken waarin het verzoekschrift door een advocaat moet worden ingediend, is de raadsman een advocaat.
Van het verhandelde en van de zakelijke inhoud van de afgelegde verklaringen wordt een proces- verbaal opgemaakt, dat door de rechter voor wie de mondelinge behandeling heeft plaatsgevonden, wordt ondertekend.
Indien de behandeling van een zaak wordt aangehouden, blijft een hernieuwde oproeping van diegenen, aan wie de dag en het uur reeds mondeling ter terechtzitting waren medegedeeld, achterwege.
De artikelen 87 tot en met 90 zijn van overeenkomstige toepassing, tenzij de aard van de zaak of de procedure zich hiertegen verzet.

Toelichting

Na binnenkomst van het verzoekschrift zet de rechter de zaak in gang. Artikel 279 Rv bepaalt dat hij onverwijld dag en uur vaststelt waarop de behandeling begint, tenzij hij zich meteen onbevoegd verklaart of het verzoek direct toewijst. Hij beveelt tegelijk dat de verzoeker wordt opgeroepen en, voor zover nodig, de belanghebbenden die in het verzoekschrift zijn genoemd. Hij kan bovendien op elk moment andere belanghebbenden laten oproepen, bekende zowel als onbekende.

Wat er met de oproeping meegaat

Bij de oproepingen gaat een afschrift van het verzoekschrift, zodat de ontvanger meteen ziet waar het over gaat. Alleen de verzoeker krijgt dat niet, want hij schreef het stuk zelf. Gebeurt de oproeping op een andere manier dan bij brief of exploot, of bepaalt de rechter iets anders, dan volstaat een korte omschrijving van het verzoek. Dat speelt bijvoorbeeld bij een oproeping via het publicatieblad, waar een volledig verzoekschrift niet in past.

Wie er mag verschijnen

In persoon of bij gemachtigde — dat is de hoofdregel voor wie is opgeroepen.
Bij advocaat — in zaken waarin het verzoekschrift door een advocaat moet worden ingediend, verschijnt u in persoon of bij advocaat.
Bijstand — wie zelf verschijnt mag zich laten bijstaan door een raadsman; in advocaatzaken is dat een advocaat.

- Bevel tot persoonlijke verschijning — de rechter kan bepalen dat u er zelf moet zijn, ook als u een advocaat hebt.

Het proces-verbaal

Van wat er op de zitting gebeurt en van de zakelijke inhoud van de verklaringen wordt een proces-verbaal opgemaakt, ondertekend door de rechter voor wie de behandeling plaatsvond. Dat stuk is later van belang: het is de vastlegging van wat er is gezegd en het speelt een rol als de zaak in hoger beroep komt. Vraag er dus om als u het niet automatisch ontvangt, en meld het als er iets wezenlijks onjuist in staat.

Aanhouding zonder nieuwe oproep

Wordt de behandeling aangehouden en zijn de nieuwe dag en het nieuwe uur op de zitting al mondeling meegedeeld, dan volgt daarvoor geen nieuwe oproeping. Wie er was, wordt geacht het te hebben gehoord. Schrijf de datum daarom ter plekke op; een brief komt niet meer. Voor het verloop van de mondelinge behandeling zelf gelden verder de regels die ook in de dagvaardingsprocedure worden toegepast, tenzij de aard van de zaak of de procedure zich daartegen verzet.

Een voorbeeld: in een zaak over de benoeming van een bewindvoerder bepaalt de kantonrechter binnen enkele weken een zittingsdatum, roept de verzoeker op en stuurt de andere kinderen als belanghebbenden een oproep met een afschrift van het verzoekschrift. Op de zitting wordt de betrokkene zelf gehoord; van het gesprek wordt een proces-verbaal gemaakt.

In de praktijk

Kom naar de zitting, ook als u al een verweerschrift hebt ingediend: de mondelinge behandeling is meestal het enige moment waarop u de rechter rechtstreeks kunt spreken. Bereid drie punten voor die u in elk geval kwijt wilt, en breng uw stukken op tijd in. Wordt u opgeroepen terwijl u meent geen belanghebbende te zijn, laat dat dan weten in plaats van weg te blijven.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Zitting bij een enkele raadsheer in een meervoudige zaak?

Hoge Raad · 2017-12-22 · ECLI:NL:HR:2017:3264

De vraag was of in een zaak die door drie rechters wordt beslist de mondelinge behandeling mag plaatsvinden ten overstaan van slechts een van hen. De Hoge Raad overweegt dat art. 279 lid 1 Rv en art. 361 lid 1 Rv inhouden dat de rechter na indiening van het verzoekschrift dag en uur bepaalt waarop de behandeling aanvangt, en dat daarin besloten ligt dat in een verzoekschriftprocedure, in eerste aanleg en in hoger beroep en behoudens uitzonderingen, een mondelinge behandeling behoort plaats te vinden. Vervolgens zet de Hoge Raad de doelen van die behandeling uiteen en onder welke bijzondere omstandigheden een zitting voor een enkele rechter aanvaardbaar kan zijn.
Verschijnen bij advocaat is ook verschijnen

Hoge Raad · 2016-06-24 · ECLI:NL:HR:2016:1290

Een partij was zelf niet ter zitting, maar werd door zijn advocaat vertegenwoordigd. De Hoge Raad oordeelt dat het hof niet heeft miskend dat een inhoudelijke behandeling van het hoger beroep ter zitting dan mogelijk is, en verwijst daarvoor naar artikel 279 lid 3 Rv in verbinding met artikel 362 Rv. De schakelbepaling brengt de regels over de mondelinge behandeling uit de eerste aanleg dus mee naar het hoger beroep.
Waarom lijfelijke aanwezigheid hier telt

Hoge Raad · 2025-06-13 · ECLI:NL:HR:2025:902

Een deel van de belanghebbenden, waaronder de persoon voor wie bewind en mentorschap werden verzocht, nam via een videoverbinding aan de zitting deel. De Hoge Raad overweegt dat de rechter zich bij zo'n verzoek een oordeel moet vormen over de toestand van de betrokkene en dat diens lijfelijke aanwezigheid daarvoor van bijzonder belang is. Dat belang blijkt ook uit deze bepaling, die het mogelijk maakt iemand die in Nederland verblijft maar niet naar het gerechtsgebouw kan komen, op zijn verblijfplaats te ondervragen. Wie bezwaar maakt tegen deelname op afstand, mag daarom een deugdelijke motivering verwachten.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst