Artikel 245 Rechtsvordering (245 Rv)

Soms blijkt tijdens een procedure dat de partij op wiens naam wordt geprocedeerd helemaal niet bestaat, of dat iemand zonder de bevoegdheid daartoe namens haar is opgetreden of opdracht tot de procedure heeft gegeven. Een kostenveroordeling tegen die naam heeft dan geen zin. Artikel 245 Rv verlegt de rekening daarom naar degene die het werkelijk in gang zette: de gemachtigde of advocaat, of degene die de opdracht tot het voeren van de procedure gaf.

Wanneer dit speelt

• De partij bestaat niet — er wordt geprocedeerd op naam van een rechtspersoon die nooit is opgericht of al is opgehouden te bestaan.
• Onbevoegde vertegenwoordiging — iemand treedt op namens een ander zonder daartoe gerechtigd te zijn.

- Onbevoegde opdracht — degene die de opdracht tot procederen gaf, mocht dat namens de partij niet doen.

Wie de kosten draagt

De rechter kan de kosten leggen bij de gemachtigde of de advocaat die optrad, of bij degene die de opdracht gaf. Gaat het om de advocaat of gemachtigde, dan behoudt die het recht om de kosten te verhalen op zijn eigen opdrachtgever; hij blijft dus niet zonder meer met de schade zitten als hij zelf te goeder trouw op onjuiste informatie is afgegaan. De wederpartij, die intussen wel kosten heeft gemaakt om zich te verweren, heeft in ieder geval iemand die kan worden aangesproken.

Eerst hoor en wederhoor

Voordat de rechter zo beslist, moet hij de betrokkene de gelegenheid geven zijn standpunt naar voren te brengen en toe te lichten. Dat is een wezenlijke waarborg: het gaat om iemand die zelf geen partij in het geding is en die anders zonder verweer met een veroordeling zou worden geconfronteerd. Hij kan uitleggen op welke opdracht of volmacht hij afging en waarom hem geen verwijt treft. De rechter is bovendien niet verplicht om deze route te kiezen; hij doet dat wanneer daartoe aanleiding bestaat.

Een voorbeeld: een incassogemachtigde dagvaardt namens een besloten vennootschap die enkele jaren eerder is ontbonden en uitgeschreven. De gedaagde schakelt een advocaat in, voert verweer en wint. Omdat er geen bestaande partij is die in de kosten kan worden veroordeeld, kan de rechter de gemachtigde of de opdrachtgever daartoe veroordelen, nadat die de kans heeft gehad zich daarover uit te laten.

In de praktijk

Controleer voordat u een procedure begint of de partij die u vertegenwoordigt daadwerkelijk bestaat en of degene die u de opdracht geeft daartoe bevoegd is; een uittreksel uit het handelsregister en een duidelijke opdrachtbevestiging voorkomen veel ellende. Bent u gedaagde en heeft u het vermoeden dat uw wederpartij niet bestaat, breng dat dan zo vroeg mogelijk naar voren, zodat de rechter er nog wat mee kan. Wordt u zelf als gemachtigde aangesproken, gebruik dan de gelegenheid om uw standpunt toe te lichten. Wordt u daarna toch persoonlijk in de kosten veroordeeld, dan kunt u die beslissing zelf aan de hogere rechter voorleggen, ook als de partijen in de zaak geen rechtsmiddel instellen; let dan wel op de termijn die daarvoor geldt.