Artikel 383 Rechtsvordering (383 Rv)

Het buitengewone rechtsmiddel herroeping is aan een vaste termijn gebonden. Artikel 383 Rv bepaalt dat u het moet aanwenden binnen drie maanden nadat de grond voor herroeping is ontstaan én u daarmee bekend bent geworden. Daarbij geldt een startvoorwaarde: de termijn begint niet te lopen voordat het vonnis in kracht van gewijsde is gegaan.

Twee momenten tellen

De termijn koppelt aan twee dingen tegelijk: het ontstaan van de grond en uw bekendheid ermee. Vindt u pas jaren na het vonnis de achtergehouden stukken, dan begint de klok op het moment dat u die vondst doet. Vanaf dat moment lopen de drie maanden waarbinnen de dagvaarding moet zijn uitgebracht.

Kracht van gewijsde

Een vonnis is in kracht van gewijsde gegaan wanneer daartegen geen gewoon rechtsmiddel meer openstaat: geen verzet, geen hoger beroep en geen beroep in cassatie, omdat de termijnen daarvoor ongebruikt zijn verstreken of omdat over het rechtsmiddel is beslist. De tweede zin van het eerste lid bepaalt dat de termijn van drie maanden pas vanaf dat moment kan gaan lopen. Is de grond al eerder ontstaan en bekend geworden, dan begint de termijn dus op de dag dat het vonnis in kracht van gewijsde gaat. Ontstaat of blijkt de grond pas later, dan is dat latere moment beslissend.

Overlijden binnen de termijn

Sterft degene die gronden had om herroeping te vorderen terwijl de termijn loopt, dan geldt de regeling van artikel 341 Rv van overeenkomstige toepassing. De erfgenamen en rechtverkrijgenden krijgen daardoor extra tijd, net als bij een lopende beroepstermijn. Zo gaat de mogelijkheid niet verloren door een sterfgeval waarmee niemand rekening hield.

Een voorbeeld. Een partij ontdekt bij het opruimen van een oud dossier een document waaruit blijkt dat de wederpartij destijds bewust een stuk heeft achtergehouden. Het vonnis is al jaren onherroepelijk. Vanaf de dag van die ontdekking heeft zij drie maanden om de vordering tot herroeping in te stellen; laat zij die periode voorbijgaan, dan is die mogelijkheid verloren.

Waarom er een termijn is

Herroeping richt zich tegen een uitspraak die in kracht van gewijsde is gegaan en waarop partijen en derden zijn gaan voortbouwen: er is betaald, geleverd of doorverkocht. De termijn van drie maanden beperkt de periode waarin zo'n uitspraak na het bekend worden van een grond nog kan worden aangetast. Voor de wederpartij staat daarmee na afloop van die termijn vast dat de uitspraak op die grond niet meer kan worden herroepen.

In de praktijk

Leg vast wanneer en hoe u de grond ontdekte — een e-mail, een brief, een datum op een stuk — want de wederpartij kan betwisten wanneer u ervan op de hoogte raakte. Beslissend is dat de dagvaarding binnen de termijn is uitgebracht; dat het onderzoek naar de feiten daarna nog doorloopt, doet daaraan niet af. Moet de vordering worden ingesteld bij een rechter waar procederen met een advocaat verplicht is, dan moet ook het inschakelen daarvan binnen de termijn passen.