Artikel 348 Rechtsvordering (348 Rv)

Hoger beroep is niet alleen een controle van het vonnis, maar ook een kans om het eigen verhaal beter te vertellen. Artikel 348 Rv bevestigt dat voor de partij die in eerste aanleg gedaagde was: zij mag nieuwe verweren aanvoeren die een verdediging ten principale opleveren, dus verweren die de vordering inhoudelijk raken. Daarop bestaat één uitzondering: verweren die in de eerste aanleg zijn gedekt.

Wat een gedekt verweer is

Een verweer is gedekt als de gedaagde in de eerste aanleg ondubbelzinnig te kennen heeft gegeven dat hij dat verweer niet voert. Niet elk zwijgen telt: vergeten, over het hoofd zien of er te laat aan denken maakt een verweer niet gedekt. Het gaat om een bewuste prijsgave, waaruit de wederpartij mocht afleiden dat dit punt van tafel was. Wie in de eerste aanleg uitdrukkelijk zei dat hij een bepaald bezwaar liet varen, kan er in beroep niet op terugkomen.

De uitzondering die de wet zelf noemt

De wet voegt er iets belangrijks aan toe. Is het recht om ten principale te antwoorden vervallen zoals artikel 128 Rv dat regelt, dan is dat géén dekking. Wie in de eerste aanleg zijn conclusie van antwoord niet nam en daardoor zijn recht daarop verspeelde, heeft daarmee zijn verweren tegen de vordering zelf niet opgegeven; die mag hij in hoger beroep alsnog voeren. Verder reikt die ruimte niet. Formele verweren die niet de vordering zelf betreffen en die in de eerste aanleg op straffe van verval al bij het antwoord moesten worden aangevoerd, herleven niet en kunnen in hoger beroep niet alsnog voor het eerst worden opgeworpen.

Waarom dat redelijk is

Het hoger beroep heeft mede tot doel fouten en omissies uit de eerste aanleg te herstellen. Zou elk verweer dat daar niet aan bod kwam voorgoed verloren zijn, dan zou het beroep weinig om het lijf hebben en zou een enkele misser in de eerste ronde de zaak beslissen. Tegelijk moet de wederpartij niet worden overvallen door standpunten die eerder bewust waren losgelaten. Tussen die twee belangen legt dit artikel de grens.

Een voorbeeld. Een gedaagde voert in eerste aanleg alleen aan dat de factuur te hoog is en niets over verjaring. In hoger beroep beroept hij zich alsnog op verjaring. Dat mag, tenzij hij eerder uitdrukkelijk had gezegd dat hij zich daarop niet zou beroepen. Had hij dat wel gezegd, dan is dat verweer gedekt en komt het hof er niet meer aan toe.

De grenzen die elders liggen

Deze ruimte is niet onbeperkt. Nieuwe verweren moeten wel op tijd komen: het uitgangspunt is dat u alles in uw eerste processtuk in hoger beroep aanvoert. Wie pas op de zitting met een geheel nieuw verweer komt, loopt het risico dat het hof dat wegens strijd met een goede procesorde buiten beschouwing laat.

In de praktijk

Loop bij het opstellen van uw memorie het hele dossier opnieuw langs met een frisse blik en vraag u af welke verweren in de eerste ronde onbenut bleven. Wees intussen in eerste aanleg voorzichtig met zinnen als 'daar beroep ik mij niet op' — die kunnen u later in beroep opbreken.