Artikel 575 Rechtsvordering (575 Rv)

Voor een buitenlands zeeschip kent de wet naast de verkoop bij de notaris een tweede weg: de verkoop voor de rechtbank, op een openbare zitting. De executant vraagt de rechtbank Rotterdam om dag en uur van die verkoop vast te stellen. Die weg is met extra waarborgen omkleed, omdat bij een buitenlands zeeschip vaak schuldeisers in verschillende landen betrokken zijn die tijd nodig hebben om zich te melden.

Wat er eerst ter griffie moet liggen

• De veilingvoorwaarden. De voorwaarden waaronder het schip wordt verkocht, zodat iedereen die kan inzien.
• Het bewijs van bekendmaking. Een verklaring van de deurwaarder of van een advocaat dat de voorgeschreven aanplakkingen en aankondigingen hebben plaatsgevonden, met exemplaren daarvan erbij.

- De lijst van belanghebbenden. Een overzicht van de bekende schuldeisers met een recht op of een beslag op het schip, opgesteld en ondertekend door een advocaat.

De termijn van dertig dagen

Na indiening van die stukken moeten dertig dagen verstrijken voordat er mag worden verkocht. Die termijn komt bovenop de termijn die de wet al aan de bekendmaking verbindt; de een vervangt de ander niet. De executant moet bovendien onverwijld aan de rechthebbenden en beslagleggers van de lijst schriftelijk laten weten wanneer de verkoop plaatsvindt, en ter griffie een verklaring van een advocaat indienen waaruit blijkt dat hij dat heeft gedaan.

Ook de kosten worden vooraf zichtbaar gemaakt. Ten minste drie dagen voor de verkoop stelt de voorzieningenrechter een staat op van de geschatte kosten van de executie. Die staat ligt ter inzage op de griffie en ook ter zitting. Zo kan iedereen die belang heeft bij de opbrengst vooraf inschatten wat er van die opbrengst afgaat voordat er onder de schuldeisers wordt verdeeld — informatie die bij een scheepsexecutie, met bewaring, ligplaats en bekendmaking in meerdere landen, allesbehalve verwaarloosbaar is.

Hoe de verkoop verloopt

De verkoop gebeurt eerst bij opbod en daarna bij afmijning: er wordt eerst omhoog geboden en vervolgens vanaf een hoger bedrag afgeteld tot iemand toeslaat. Voor de veilingvoorwaarden gelden bepalingen uit de regeling van de executieveiling van onroerende zaken van overeenkomstige toepassing. De executant geeft van de verkoop schriftelijk kennis aan de geëxecuteerde en aan de hem bekende rechthebbenden en beslagleggers.

Rechtsmiddelen

Tegen het vonnis van verkoop en toewijzing staat geen hogere voorziening open: hoger beroep of cassatie is uitgesloten. Daarnaast, en dus niet als vervanging daarvan, is de regeling van artikel 538 Rv van overeenkomstige toepassing. Dat verzet is er niet voor de geëxecuteerde, maar voor een ander aan wie het schip geheel of gedeeltelijk toebehoort of die er een recht op heeft dat de executant moet eerbiedigen, en het kan alleen worden ingesteld tot op het tijdstip van de verkoop. De dagvaarding waarmee dat verzet wordt gedaan, moet ook aan de griffier worden betekend, en die betekening schorst de executie: de verkoop ligt dan stil totdat erover is beslist. Na de veiling biedt deze weg dus niets meer.

Een voorbeeld. Een bevrachter met een vonnis wil een onder buitenlandse vlag varend zeeschip uitwinnen dat in een Nederlandse haven ligt. Hij dient bij de rechtbank Rotterdam de veilingvoorwaarden in, de verklaring dat er is aangeplakt en aangekondigd, en de door zijn advocaat opgestelde lijst van bekende belanghebbenden. Dertig dagen later kan de zitting plaatsvinden. Kort voor die dag ligt de staat van geschatte kosten ter inzage, zodat de andere schuldeisers weten waar zij aan toe zijn.

In de praktijk

Wordt de vastgestelde dag niet gehaald, dan kan de rechtbank op verzoek van de executant een nieuwe dag en een nieuw uur bepalen. De aanplakkingen en aankondigingen moeten dan opnieuw gebeuren; de oude bekendmaking telt niet mee. Voor de executant betekent deze route dus een strak schema met een advocaat aan zijn zijde. Voor belanghebbenden is het juist de route die hun de meeste tijd en informatie geeft om hun positie te bepalen.