Artikel 672 Rechtsvordering (672 Rv)

Als de betrokkenen er samen niet uitkomen, kan een boedelbeschrijving worden afgedwongen. Artikel 672 Rv geeft de kantonrechter de bevoegdheid zo'n beschrijving te bevelen en daarbij een notaris aan te wijzen die haar opmaakt.

Wie het kan vragen

Om te beginnen kunnen de rechthebbenden die artikel 660 Rv onder 1° en 3° onder a noemt het verzoek doen: wie de nalatenschap kan opeisen of als deelgenoot of beperkt gerechtigde verdeling kan vorderen, en bij een nalatenschap de overgebleven echtgenoot, de overgebleven geregistreerde partner en de executeur.

Daarnaast kan iedereen die daarbij op andere grond voldoende belang heeft het verzoek doen. De kring is daarmee niet gesloten. Wie zich op die open categorie beroept, zal moeten uitleggen waaruit zijn belang bij een beschrijving van deze boedel voortvloeit.

Wat de verzoeker moet aantonen

Het derde lid stelt de toets. Het bevel wordt alleen gegeven als de verzoeker zijn recht en zijn belang summierlijk aannemelijk maakt. Summierlijk wil zeggen dat een beknopte onderbouwing volstaat; volledig bewijs is niet nodig.

Toch moet er iets liggen. Laat zien waaruit uw positie blijkt, bijvoorbeeld uit een verklaring van erfrecht of uit stukken over de gemeenschap, en leg uit waarom u een beschrijving nodig heeft: onduidelijkheid over de omvang van de boedel, een verdeling die vastloopt, twijfel of er meer schulden dan bezittingen zijn.

Welke kantonrechter

Bevoegd is de kantonrechter van de rechtbank in het arrondissement waar de boedel zich geheel of voor een groot deel bevindt. De wet knoopt dus aan bij de ligging van de boedel en niet bij de woonplaats van de erfgenamen, de deelgenoten of de overledene.

Het bevel wijst ook de notaris aan die de beschrijving opmaakt. Tegen het bevel staat geen hogere voorziening open.

Wat de aangewezen notaris doet

De notaris die in het bevel is aangewezen, maakt de beschrijving op volgens de regels die daarvoor in de volgende artikelen staan. Hij kan de te beschrijven zaken zelf in ogenschouw nemen als hij dat nodig vindt (artikel 673 Rv), en hij legt in de beschrijving vast wat er tot de boedel behoort en waar het zich bevindt (artikel 674 Rv). Worden partijen het niet eens over de schatters, dan wijst hij die aan (artikel 675 Rv).

Samen met verzegeling of ontzegeling

Het tweede lid maakt het mogelijk het verzoek te combineren met een verzoek tot verzegeling of tot ontzegeling. Er hoeft dan niet afzonderlijk naar de kantonrechter te worden gestapt voor elk van die maatregelen; één verzoekschrift kan beide onderwerpen bevatten.

Een voorbeeld

Twee deelgenoten in een ontbonden gemeenschap komen er niet uit over de inboedel, die in een woning in een ander arrondissement staat. Een van hen verzoekt de kantonrechter van de rechtbank in dat arrondissement een boedelbeschrijving te bevelen en vraagt tegelijk om verzegeling. Hij legt stukken over waaruit zijn aandeel blijkt en beschrijft waarom de omvang van de boedel onduidelijk is.

In de praktijk

Voor de verzoeker: dien het verzoek in bij de juiste kantonrechter, dus bij die van de plaats waar de boedel ligt. Wie ook verzegeling of ontzegeling wil, kan dat in hetzelfde verzoek opnemen.

Voor de anderen: een bevel tot beschrijving legt vast wat er in de boedel zit. Over de vraag wie waarop recht heeft, beslist het bevel niet; die vraag komt pas aan de orde bij de verdeling.