Artikel 111 Rechtsvordering (111 Rv)

De dagvaarding is het stuk waarmee een procedure begint. Zij wordt uitgebracht bij exploot: een officiële akte die een deurwaarder aan de gedaagde uitreikt of achterlaat. Dit artikel schrijft voor wat er allemaal in moet staan. Dat is veel, en met een reden: wie wordt gedagvaard, moet uit één stuk kunnen opmaken wat er van hem wordt gevorderd, waarom, wanneer hij waar moet zijn en wat er gebeurt als hij niets doet.

Het belangrijkste onderdeel is de vordering met de gronden ervan: wat wil de eiser precies en waarop baseert hij dat. Daaruit moet blijken welke feiten worden gesteld en welke rechtsregel daarop volgens hem van toepassing is. Een vage of onvolledige onderbouwing is niet alleen een vormkwestie; zij maakt het verweer moeilijk en kan de eiser later opbreken.

De praktische gegevens

• Waar de zaak dient: welke rechter de zaak behandelt, met het adres van de zittingsplaats en, als daar geen stukken kunnen worden ingediend, het adres waar dat wel kan.
• Wanneer: de roldatum waartegen wordt gedagvaard, en als er dan een zitting is, het tijdstip daarvan.
• Hoe u moet verschijnen: in zaken waarin u zelf mag procederen staat erbij dat u in persoon of met een gemachtigde kunt komen en hoe u kunt antwoorden; in de overige zaken staat erbij dat u zich door een advocaat moet laten vertegenwoordigen.

- Wie de eiser is: de door hem gekozen woonplaats in Nederland en, al naar gelang de zaak, de naam en het adres van zijn gemachtigde of van zijn advocaat.

De waarschuwingen

De dagvaarding moet ook vermelden wat er misgaat als de gedaagde niets doet. Zij noemt de gevolgen die volgens artikel 139 Rv intreden wanneer hij niet op de voorgeschreven wijze verschijnt of, buiten kantonzaken en kort gedingen, het griffierecht voor zijn verschijning niet op tijd betaalt. Zijn er meer gedaagden, dan wordt ook het gevolg genoemd dat artikel 140 Rv verbindt aan de situatie dat niet iedereen verschijnt.

Verder wijst de dagvaarding op de plicht die artikel 21 Rv oplegt: wie iets stelt, moet het beeld dat hij van de zaak geeft compleet en waarheidsgetrouw houden. Zij wijst ook op de gevolgen uit artikel 149 Rv wanneer de gedaagde de gestelde feiten niet of onvoldoende betwist. Dat laatste is de kern van het procesrecht: wat u niet weerspreekt, heeft de rechter als vaststaand te beschouwen. Hij mag daar alleen bewijs van verlangen wanneer het aannemen van die stelling zou uitmonden in een gevolg waarover partijen niet zelf kunnen beschikken.

Het griffierecht

In de dagvaarding staat of van u bij verschijning griffierecht wordt geheven en binnen welke termijn u dat moet betalen, met een verwijzing naar de plaats waar de actuele tarieven van de Wet griffierechten burgerlijke zaken te vinden zijn. Ook staat erbij dat voor mensen met een laag inkomen een lager tarief geldt, als zij een toevoeging of een verklaring van de raad voor rechtsbijstand overleggen. Verschijnen meer gedaagden samen met dezelfde advocaat en met hetzelfde verweer, dan wordt maar één keer een gezamenlijk griffierecht geheven.

De verweren van de gedaagde

Bijzonder is dat de eiser in het exploot ook moet vermelden welke verweren de gedaagde tegen de eis heeft aangevoerd en op welke gronden, met daarbij de bewijsmiddelen waarover hij beschikt en de getuigen die hij kan laten horen. De eiser moet dus niet alleen zijn eigen verhaal geven, maar ook eerlijk melden wat hij al aan tegenspraak kent. Dat voorkomt dat de rechter een eenzijdig beeld krijgt, zeker als de gedaagde niet verschijnt.

In de praktijk

Hebt u een dagvaarding gekregen, lees dan meteen drie dingen: de datum, het adres waar u moet zijn of waar u moet reageren, en de vraag of u een advocaat nodig hebt. Laat de termijn niet lopen. Ontbreekt er iets in de dagvaarding, dan hoeft dat niet altijd tot nietigheid te leiden; de wet kent een eigen regeling voor gebreken in een exploot, waarbij vaak herstel mogelijk is. Wacht daar niet op, maar zorg dat u op de roldatum verschijnt.