Voor zover nodig in afwijking van de tweede paragraaf van de twaalfde afdeling van de tweede titel van het eerste Boek en in afwijking van artikel 194, eerste lid wordt de in het ongelijk gestelde partij desgevorderd veroordeeld in redelijke en evenredige gerechtskosten en andere kosten die de in het gelijk gestelde partij heeft gemaakt, tenzij de billijkheid zich daartegen verzet.
←
Terug 1019g · Vergoeding van schade door een onterechte maatregel
Verder 1019i · De termijn om na een voorlopige voorziening de bodemzaak te beginnen
→
Artikel 1019h Rechtsvordering (1019h Rv)
De volledige proceskostenveroordeling in zaken over intellectuele eigendom
Wettekst
Toelichting
In een gewone civiele zaak krijgt de winnaar maar een deel van zijn advocaatkosten terug: de rechter rekent met een vast tarief dat losstaat van de werkelijke rekening. In zaken over intellectuele eigendom is dat anders. Daar wordt de verliezende partij, als daarom is gevraagd, veroordeeld in de redelijke en evenredige gerechtskosten en andere kosten van de winnende partij — dus in beginsel in wat de zaak echt heeft gekost.
Waarom deze uitzondering bestaat
Handhaving van deze rechten moet effectief zijn. Een merkhouder of maker die zijn recht met succes verdedigt maar daarna zelf met een rekening van tienduizenden euro's blijft zitten, is materieel alsnog de verliezer. Door de kosten bij de inbreukmaker te leggen, wordt procederen tegen inbreuk een reële optie in plaats van een luxe. Omgekeerd loopt wie een ander ten onrechte van inbreuk beticht hetzelfde risico.
De twee begrenzingen
- Redelijk en evenredig. Niet elke ingediende factuur wordt vergoed. De kosten moeten in verhouding staan tot de zaak: de complexiteit, het belang, de gevoerde discussie. Een eenvoudige zaak rechtvaardigt geen dossier van honderden uren.
- De billijkheid. De rechter laat de volledige veroordeling achterwege als de billijkheid zich daartegen verzet. Dat kan spelen als de winnaar de zaak zelf nodeloos heeft opgeblazen, of als de inbreuk klein van omvang was en te goeder trouw is begaan.
Vorderen is nodig
De veroordeling volgt alleen als erom is gevraagd. Wie de kosten niet uitdrukkelijk vordert en niet onderbouwt, krijgt het gewone tarief. In de praktijk betekent dit dat een gespecificeerde kostenopgave tijdig in het geding moet worden gebracht, zodat de wederpartij daarop kan reageren. Een enkel bedrag zonder toelichting nodigt uit tot matiging.
Een voorbeeld
Een uitgever spreekt een website aan die zijn artikelen integraal overneemt. De vordering wordt toegewezen. In plaats van enkele honderden euro's aan forfaitair salaris kan de uitgever bij een goed onderbouwde opgave het grootste deel van zijn werkelijke advocaatkosten vergoed krijgen. Verliest hij de zaak, dan geldt hetzelfde in omgekeerde richting en betaalt hij de kosten van de website.
In de praktijk
Weeg dit risico af voordat u begint. Een zaak over intellectuele eigendom kan aan de kostenkant heel anders uitpakken dan een gewone handelszaak; bij verlies komt de rekening van de tegenpartij erbij. Dat geldt ook voor kleine ondernemers en particulieren die een brief van een rechthebbende krijgen.
Wordt u aangesproken en denkt u dat de vordering hout snijdt, dan is een vroege regeling vaak goedkoper dan verweer. Denkt u juist dat u in uw recht staat, houd dan uw eigen kostenopgave netjes bij en vorder ze uitdrukkelijk in uw conclusie.
Betwist waar nodig ook de opgave van de ander. De rechter kan posten schrappen die niet redelijk of niet evenredig zijn, maar doet dat vooral als er gemotiveerd bezwaar tegen is gemaakt.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Volledige kosten ook bij een exequatur?
Bayer wilde in Nederland een Duitse uitspraak over een octrooigeschil ten uitvoer leggen en vroeg daarbij vergoeding van haar volledige kosten. De rechtbank vond dat art. 1019h Rv niet gold, omdat de exequaturprocedure – de procedure waarin een buitenlandse uitspraak hier uitvoerbaar wordt verklaard – niet over inbreuk gaat maar over erkenning en tenuitvoerlegging. Na uitleg door het Hof van Justitie beslist de Hoge Raad dat dat oordeel onjuist is: de kosten van zo'n exequaturprocedure vallen wel onder de regeling. Hij wijst de gevorderde kosten vervolgens zelf toe en toetst daarbij of het gevorderde redelijk en evenredig is, mede gelet op de aard van de zaak en de omvang van het werk.
-
Wie is de in het ongelijk gestelde partij?
In een handelsnaamzaak had het hof de proceskosten gecompenseerd – ieder draagt zijn eigen kosten – hoewel het de afwijzing van de verzoeken in stand liet. De Hoge Raad oordeelt dat dit niet kan: dat één grief slaagde doet er niet aan af dat de verzoeken zijn afgewezen, en er is geen reden om aan 'de in het ongelijk gestelde partij' in art. 1019h Rv een andere betekenis te geven dan in de algemene kostenregeling van art. 237 Rv. De Hoge Raad voegt daaraan toe dat de rechter de taak heeft ambtshalve – dus ook zonder dat partijen erover strijden – te beslissen of de kosten toewijsbaar zijn en hoe hoog ze zijn.
-
Welke grenzen gelden in kort geding?
Naar aanleiding van prejudiciele vragen, dat wil zeggen vragen die een lagere rechter tijdens een lopende zaak aan de Hoge Raad stelt, ging het om de proceskosten na intrekking van een kort geding. De Hoge Raad overweegt dat het kort geding als spoedprocedure een eigen karakter heeft, dat onder meer tot uitdrukking komt in de bijzondere bepalingen van art. 254 tot en met 259 Rv over de procesvoering. Daardoor gelden voor het kort geding eigen processuele regels die wel zijn geent op de bodemprocedure maar daarvan in diverse opzichten afwijken. Zo past de regel dat het geding aanhangig is vanaf de dagvaarding niet, omdat de eiser eerst bij de voorzieningenrechter dag en uur moet vragen (art. 254 leden 2 en 3 Rv) en niet altijd een dagvaarding hoeft uit te brengen.
-
Vallen zuiver processuele kosten eronder?
In een octrooizaak was hoger beroep te laat ingesteld. Het hof begrootte de kosten van het werk daarvóór volgens art. 1019h Rv, maar de kosten van het debat over de te late termijn volgens het gewone tarief. De Hoge Raad beslist dat ook die laatste kosten onder de bepaling vallen: het gaat om een vraag binnen een procedure die inhoudelijk over handhaving van een octrooi ging, en de gedaagde die wint door de niet-ontvankelijkheid is de in het gelijk gestelde partij. Tegelijk benadrukt de Hoge Raad dat alleen redelijke en evenredige kosten voor vergoeding in aanmerking komen en dat de rechter rekening mag houden met de noodzaak van zulk verweer en met een buitensporig gevorderd bedrag. Kosten die alleen worden gemaakt om de hoogte van de kostenvergoeding vast te stellen, blijven erbuiten.
-
Hoe bindend zijn de indicatietarieven?
In een merkengeschil over wodkamerken had het hof de volledige kostenvergoeding vastgesteld op het maximum van de indicatietarieven, terwijl een veel hoger, onbestreden bedrag was gevorderd. De Hoge Raad overweegt dat de begroting van proceskosten een feitelijke beslissing is die geen motivering behoeft en dat de indicatietarieven slechts niet-bindende richtlijnen zijn en geen recht waarover in cassatie kan worden geklaagd. Toch slaagt de klacht: gelet op de complexiteit, de omvang van de stukken en de niet-bestreden specificaties kan het toegewezen bedrag niet worden gezien als het significante en passende deel van de redelijke kosten waarop de in het gelijk gestelde partij recht heeft. De Hoge Raad verdubbelt het bedrag zelf, maar houdt vast aan het uitgangspunt dat een onbestreden en onderbouwde kostenopgave niet zonder meer tot toewijzing leidt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.