Artikel 1037 Rechtsvordering (1037 Rv)

Een arbitrage heeft een juridische thuisbasis. Artikel 1037 Rv bepaalt hoe die wordt vastgesteld: partijen kiezen de plaats van arbitrage bij overeenkomst, en doen zij dat niet, dan bepaalt het scheidsgerecht haar. Met die keuze ligt meteen ook de plaats van de uitspraak vast.

Waarom die plaats telt

De plaats van arbitrage is geen adresregel maar een aanknopingspunt. Zij bepaalt of de arbitrage onder de Nederlandse regeling voor arbitrage in Nederland valt en of het vonnis als een in Nederland gewezen arbitraal vonnis geldt. Dat werkt door bij alles wat daarna komt: de rol die de gewone rechter kan spelen, de weg naar tenuitvoerlegging en de mogelijkheid het vonnis aan te tasten.

Voor internationale contracten is dit dan ook een van de belangrijkste keuzes in het arbitragebeding. Twee buitenlandse ondernemingen die Amsterdam als plaats van arbitrage aanwijzen, kiezen daarmee voor het Nederlandse kader, ook als het geschil verder niets met Nederland te maken heeft.

Als niemand iets heeft bepaald

Het tweede lid vangt de situatie op waarin partijen zwijgen en ook het scheidsgerecht geen plaats heeft aangewezen. Dan geldt de plaats van de uitspraak die de arbiters in het vonnis vermelden als plaats van arbitrage. Er is dus altijd een antwoord; een arbitrage kan niet zonder plaats blijven.

Zittingen mogen overal

Het derde lid maakt duidelijk dat de plaats van arbitrage niets zegt over waar er vergaderd wordt. Het scheidsgerecht mag zitting houden, beraadslagen en getuigen en deskundigen horen op elke andere plek die het geschikt vindt, in Nederland of daarbuiten, tenzij partijen anders zijn overeengekomen. Een arbitrage met Rotterdam als plaats kan dus een getuigenverhoor in Singapore kennen.

Dat is praktisch: getuigen wonen waar ze wonen, en een bouwwerk kun je alleen ter plaatse bekijken. Het scheidsgerecht mag bovendien één van zijn leden aanwijzen om zo'n zitting te houden, opnieuw tenzij partijen iets anders hebben afgesproken. Dan hoeft niet het hele gerecht af te reizen.

Een voorbeeld. Twee ondernemingen kiezen Den Haag als plaats van arbitrage. De installatie waarover het gaat staat in Spanje en de belangrijkste getuige woont daar. Het scheidsgerecht wijst één arbiter aan om ter plaatse te kijken en de getuige te horen. Het vonnis geldt niettemin als in Den Haag gewezen.

In de praktijk

Neem de plaats van arbitrage uitdrukkelijk op in uw contract of in het gekozen reglement. Laat u die open, dan beslist het scheidsgerecht, en daarmee geeft u een keuze uit handen die grote gevolgen heeft voor het vervolg.

Wilt u niet dat er zittingen in het buitenland plaatsvinden, of wilt u dat het voltallige scheidsgerecht bij elk verhoor aanwezig is, leg dat dan vast. De wet staat toe dat u daarvan afwijkt, maar zwijgen betekent dat het scheidsgerecht de vrijheid heeft.

Let er ten slotte op dat een zitting elders niets afdoet aan uw rechten: u moet uw standpunt kunnen toelichten en op dat van de ander kunnen reageren, waar de tafel ook staat.