Artikel 642z Rechtsvordering (642z Rv)

Een beperkingsprocedure kost geld: de vereffenaar moet worden betaald, er wordt gepubliceerd, er gaan aangetekende brieven uit en er is een omvangrijke administratie. Artikel 642z Rv wijst aan wie die rekening draagt. De kosten die voortvloeien uit de toepassing van de regeling over beperking van aansprakelijkheid komen ten laste van de schuldenaar.

Waarom bij de schuldenaar

De schuldenaar is degene die het voordeel van de regeling opzoekt. Hij vraagt om vaststelling van een fonds en om een verdelingsprocedure, en het resultaat is dat zijn aansprakelijkheid tot dat bedrag beperkt blijft. Het zou onredelijk zijn de kosten daarvan af te wentelen op de schuldeisers, die al met een gekorte uitkering genoegen moeten nemen.

Het gaat om alle kosten die uit de toepassing van deze artikelen voortvloeien, dus over de hele lijn: van het verzoek en de bekendmakingen tot de verificatie en de verdeling.

Wat dit betekent voor het fonds

De kosten drukken niet op het fonds zelf. Dat is voor de schuldeisers van wezenlijk belang, want anders zou de pot waaruit zij worden voldaan kleiner worden naarmate de afwikkeling ingewikkelder is. Het bedrag waarvoor het fonds is gesteld, blijft bestemd voor de vorderingen.

Bij het bevel tot fondsstelling wordt volgens artikel 642c Rv bovendien al rekening gehouden met een bedrag ter bestrijding van de kosten van de procedure. Ook daaruit blijkt dat de kostenlast bij de verzoekende partij hoort te liggen en niet bij de gedupeerden.

Het voorbehoud

De regel geldt behoudens de toepassing van artikel 289 Rv. Dat artikel maakt het mogelijk dat in de eindbeschikking een veroordeling in de proceskosten wordt uitgesproken. Zo kan de rechter maatwerk leveren wanneer een schuldeiser onnodige kosten heeft veroorzaakt, bijvoorbeeld door een kansloze betwisting die tot een aparte procedure heeft geleid.

De hoofdregel blijft dus overeind, maar hij is niet absoluut. Wie zich in de procedure onredelijk opstelt, kan met een deel van de kosten blijven zitten.

Een voorbeeld

Na een aanvaring doorloopt een reder de hele procedure: fonds stellen, publicaties, een vereffenaar die tientallen vorderingen beoordeelt en twee verwijzingsprocedures bij de rechtbank. De rekening daarvan is voor de reder. De schuldeisers ontvangen hun aandeel uit het fonds zonder dat daarop de kosten van de afwikkeling in mindering worden gebracht.

In de praktijk

Voor de schuldenaar: neem de kosten mee in de afweging of u de beperkingsprocedure ingaat. Bij een klein fonds en veel schuldeisers kan de afwikkeling relatief duur uitvallen, en die last komt bovenop het bedrag dat u moet vastzetten.

Voor de schuldeiser: uw uitkering wordt niet uitgehold door de kosten van de procedure. Dat neemt niet weg dat u zelf uw eigen kosten draagt, zoals de bijstand van een advocaat, tenzij er een kostenveroordeling volgt.