Artikel 504a Rechtsvordering (504a Rv)

Artikel 504a Rv stelt twee eisen aan executoriaal beslag op een huis, een perceel of een andere onroerende zaak. Het beslag mag alleen worden gelegd voor een vordering waarvan het geldelijk beloop bepaalbaar is. En er mag niet worden verkocht zolang die vordering nog niet is vereffend, dat wil zeggen: nog niet op een concreet bedrag is vastgesteld.

Bepaalbaar, niet per se al vastgesteld

De wet spreekt van een vordering waarvan het geldelijk beloop 'bepaalbaar' is, en kiest daarmee niet voor 'bepaald'. Bij het leggen van het beslag hoeft het eindbedrag dus nog niet op papier te staan; het moet uit gegevens die bekend zijn of bekend zullen worden, te berekenen zijn. Een veroordeling tot een concreet bedrag voldoet uiteraard. Gaat het om een verplichting die helemaal niet in geld is uit te drukken, dan kan daarvoor geen beslag op onroerend goed worden gelegd.

Beslag wel, verkoop nog niet

Het eerste en het tweede lid hebben elk een eigen moment. Het eerste lid gaat over het leggen van het beslag: daarvoor volstaat een bepaalbaar bedrag. Het tweede lid gaat over de volgende stap, de executoriale verkoop: die kan pas als het bedrag is vereffend. In de tussentijd ligt het beslag op de zaak met de gewone gevolgen van een ingeschreven beslag; verkoopt of bezwaart de eigenaar het goed daarna, dan hoeft de beslaglegger zich daar niets van aan te trekken. Voorrang geeft het beslag hem niet; wie bij de verdeling van een eventuele opbrengst voorgaat, hangt af van de rang die de vorderingen zelf hebben (artikel 3:277 BW). Het traject naar de openbare verkoop kan hij pas inzetten zodra het bedrag vaststaat.

Wat de eigenaar kan doen

Wie beslag op zijn onroerend goed krijgt voor een vordering die zich niet in geld laat uitdrukken, of voor een bedrag dat nergens op is gebaseerd, kan opheffing vragen. Dat loopt via een executiegeschil op grond van artikel 438 Rv, bij spoed in kort geding bij de voorzieningenrechter. Dreigt er ondanks een nog niet vereffende vordering toch een verkoop, dan kan hij de voorzieningenrechter ook vragen die verkoop te verbieden; een eenmaal uitgevoerde veiling is niet ongedaan te maken.

Een voorbeeld. Een oud-vennoot krijgt een veroordeling van zijn voormalige compagnon tot uitbetaling van zijn aandeel in de winst over het laatste boekjaar, te berekenen volgens de verdeelsleutel uit hun samenwerkingsovereenkomst. De jaarcijfers zijn nog niet opgemaakt. Het bedrag is bepaalbaar, want de berekeningswijze ligt vast, en hij kan beslag leggen op de woning van de compagnon. Tot een veiling kan het pas komen wanneer de jaarcijfers er zijn en het bedrag is uitgerekend.

In de praktijk

Voor de schuldeiser betekent dit dat hij beslag kan leggen zonder het eindbedrag af te wachten, maar dat hij het traject naar de verkoop pas kan inzetten als het bedrag rond is. Voor de eigenaar betekent het dat het beslag hem hindert bij verkoop en financiering, maar dat zijn pand niet executoriaal kan worden verkocht zolang het bedrag niet vaststaat. Voor beide partijen bepaalt de vereffening van de vordering dus het moment waarop de executie verder kan.