Artikel 642t Rechtsvordering (642t Rv)

Bij de verdeling van een fonds spelen twee praktische vragen. Wat doe je met vorderingen die in een andere munt luiden, en welke vordering wordt uit welk fonds betaald? Artikel 642t Rv beantwoordt beide. Luidt een vordering in een andere munt, dan wordt zij geverifieerd voor de geschatte tegenwaarde in Nederlands geld, en voor de fondsen geldt een vaste toedeling.

Vorderingen in vreemd geld

Een fonds is één bedrag waaruit iedereen wordt betaald. Vorderingen in dollars, ponden of een andere munt kunnen daar niet los naast blijven staan, want dan is niet vast te stellen wie welk aandeel krijgt. Daarom wordt de waarde geschat en omgerekend, en op dat geschatte bedrag wordt de vordering geverifieerd. Wisselkoersen die daarna nog bewegen, veranderen daar niets meer aan.

Welke schade uit welk fonds

Als de schuldenaar gebruikmaakt van de bevoegdheid tot beperking die Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek hem geeft, gelden vaste regels over de bestemming van de fondsen:

• Het personenfonds is er voor vorderingen wegens personenschade.
• Het passagiersfonds is er voor personenschade van reizigers.
• Het zakenfonds is er voor zaakschade, en daarnaast voor personenschade die na uitputting van het personenfonds nog onbetaald is gebleven.
• Het wrakkenfonds is er voor de vorderingen die Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek daarvoor aanwijst, kort gezegd de aanspraken die met een gezonken of achtergelaten schip en zijn lading samenhangen.
• Het waterverontreinigingsfonds is er voor kosten en schadevergoedingen wegens waterverontreiniging, zoals omschreven in de algemene maatregel van bestuur die Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek daarvoor noemt.

Uit onderdeel c volgt dat personenschade een tweede kans heeft: wie uit het personenfonds niet volledig kan worden voldaan, mag met het restant aanschuiven bij het zakenfonds. Andersom werkt het niet. Wie zaakschade heeft, komt niet aan het personenfonds toe.

Wat personenschade en zaakschade zijn

Het derde lid geeft twee ruime omschrijvingen. Personenschade is alle schade die voortkomt uit dood of letsel van personen. Zaakschade is alle schade die geen personenschade is.

Beslissend is dus de oorzaak van de schade en niet het soort schadepost. Ook inkomensverlies, medische kosten of kosten van verzorging die het gevolg zijn van letsel, horen bij personenschade. Een beschadigde lading, een kapotte kade of vertraging in een levering is zaakschade, ook als het om een vermogensverlies zonder fysieke schade aan een zaak gaat.

Als het fonds niet toereikend is

Vaak is er minder geld dan schade. Dan geldt de regel van het tweede lid onder f: de vorderingen die uit het betrokken bedrag moeten worden voldaan, worden evenredig gekort. Iedereen levert dus hetzelfde percentage in; er is geen voorrang binnen de groep.

Het vierde lid sluit het systeem af. Behoudens de doorloop van personenschade naar het zakenfonds is ieder fonds uitsluitend bestemd voor de vorderingen waarvoor het is gesteld. Geld uit het ene fonds kan dus niet worden gebruikt om een tekort in het andere aan te vullen.

In de praktijk

Voor de schuldeiser: kijk goed onder welke noemer uw schade valt, want dat bepaalt uit welk fonds u wordt betaald en met wie u dat fonds deelt. Bij letselschade is het van belang de vordering volledig in te dienen, zodat een restant kan doorschuiven naar het zakenfonds. Heeft u een vordering in vreemde valuta, onderbouw de omrekening dan met stukken: de geschatte tegenwaarde bepaalt uw aandeel in de verdeling.