Artikel 1002 Rechtsvordering (1002 Rv)

Algemene voorwaarden zijn de standaardbepalingen die een bedrijf bij al zijn contracten gebruikt: de kleine lettertjes. Het Burgerlijk Wetboek bepaalt wanneer zo'n beding onredelijk bezwarend is en maakt het mogelijk om daar collectief tegen op te treden. Artikel 1002 Rv opent de titel die de procesrechtelijke kant daarvan regelt: hoe zulke zaken worden ingeleid en welke bijzonderheden daarbij gelden.

Waar deze titel over gaat

De bepaling zelf geeft geen norm maar geeft de titel zijn onderwerp. Wat wel of niet onredelijk bezwarend is, staat in het Burgerlijk Wetboek. Deze titel gaat over de procedure: de vorm van de dagvaarding, de vorm van het verzoekschrift en de gevolgen als bepaalde gegevens ontbreken. Dat lijkt technisch, maar het raakt de kern van dit soort zaken, waarin vaak namens een grote groep wordt geprocedeerd.

Waarom er aparte regels nodig zijn

De gewone regels gaan ervan uit dat elke partij met naam en woonplaats in de dagvaarding of het verzoekschrift staat. In deze zaken staan aan de kant van de gebruiker van de voorwaarden vaak een vereniging én haar leden samen: zij worden samen gedagvaard, of zij laten samen een exploot uitbrengen. Zo'n vereniging kan honderden of duizenden leden hebben en dat ledenbestand verandert voortdurend. De artikelen die volgen maken daarom uitzonderingen op de vermeldingsplicht voor die leden.

Wat er in deze titel volgt

Artikel 1003 Rv staat toe dat bij een dagvaarding de namen van de leden of gewezen leden van zo'n vereniging niet afzonderlijk worden vermeld. Artikel 1004 Rv doet hetzelfde voor het verzoekschrift waarmee opheffing of wijziging kan worden gevraagd. De artikelen 1005 en 1006 Rv verbinden aan het weglaten van die gegevens vervolgens hun eigen regels, onder meer voor het beroep in cassatie.

Een voorbeeld. Een consumentenorganisatie vindt dat een beding in de voorwaarden die een branchevereniging van installateurs voor haar leden heeft opgesteld, onredelijk bezwarend is. Zij dagvaardt die vereniging samen met haar leden, omdat de uitspraak ook voor die leden moet gelden. Zonder deze titel zou van al die leden naam en woonplaats in het exploot moeten staan; met deze titel kan worden volstaan met de vereniging en een aanduiding van de groep.

In de praktijk

Voor wie een collectieve zaak over voorwaarden begint, is dit de plek om de formele eisen na te lopen voordat het exploot uitgaat. Een fout in de aanduiding van de eisende of gedaagde partijen is later moeilijk te herstellen.

Voor een ondernemer die met zo'n vordering wordt geconfronteerd, is het goed te weten dat een uitspraak over een beding doorwerkt in alle contracten waarin hij dat beding gebruikt. Het gaat dus zelden alleen over de zaak van één klant.