- Een rechtsvordering tot vergoeding van schade of tot betaling van een bedongen boete verjaart door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag, volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade of de opeisbaarheid van de boete als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden, en in ieder geval door verloop van twintig jaren na de gebeurtenis waardoor de schade is veroorzaakt of de boete opeisbaar is geworden.
- Is de schade een gevolg van verontreiniging van lucht, water of bodem, van de verwezenlijking van een gevaar als bedoeld in artikel 175 van Boek 6 dan wel van beweging van de bodem als bedoeld in artikel 177, eerste lid, onder b, van Boek 6, dan verjaart de rechtsvordering tot vergoeding van schade, in afwijking van het aan het slot van lid 1 bepaalde, in ieder geval door verloop van dertig jaren na de gebeurtenis waardoor de schade is veroorzaakt, met dien verstande dat deze termijn voor verjaring van de schade door beweging van de bodem als gevolg van de aanleg of exploitatie van een mijnbouwwerk ten behoeve van het winnen van gas uit het Groningenveld aanvangt na de laatste daardoor veroorzaakte bodembeweging.
- Voor de toepassing van lid 2 wordt onder gebeurtenis verstaan een plotseling optredend feit, een voortdurend feit of een opeenvolging van feiten met dezelfde oorzaak. Bestaat de gebeurtenis uit een voortdurend feit, dan begint de termijn van dertig jaren bedoeld in lid 2 te lopen nadat dit feit is opgehouden te bestaan. Bestaat de gebeurtenis uit een opeenvolging van feiten met dezelfde oorzaak, dan begint deze termijn te lopen na dit laatste feit.
- Indien de gebeurtenis waardoor de schade is veroorzaakt, een strafbaar feit oplevert waarop de Nederlandse strafwet toepasselijk is, verjaart de rechtsvordering tot vergoeding van schade tegen de persoon die het strafbaar feit heeft begaan niet zolang het recht tot strafvordering niet door verjaring of door de dood van de aansprakelijke persoon is vervallen.
- In afwijking van de leden 1 en 2 verjaart een rechtsvordering tot vergoeding van schade door letsel of overlijden slechts door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag volgende op die waarop de benadeelde zowel met de schade als met de daarvoor aansprakelijke persoon bekend is geworden. Indien de benadeelde minderjarig was op de dag waarop de schade en de daarvoor aansprakelijke persoon bekend zijn geworden, verjaart de rechtsvordering slechts door verloop van vijf jaren na de aanvang van de dag volgende op die waarop de benadeelde meerderjarig is geworden.
←
Terug 3:309 · Verjaring van de vordering uit onverschuldigde betaling
Verder 3:310a · Verjaring bij teruggave van cultuurgoederen aan een andere staat
→
Boek 3 Artikel 310 (3:310 BW)
Verjaring van de vordering tot schadevergoeding of boete
Wettekst
Toelichting
Dit is de verjaringsbepaling die in de praktijk het vaakst opduikt. Zij geldt voor de vordering tot vergoeding van schade en voor de vordering tot betaling van een bedongen boete. De hoofdregel bestaat uit twee termijnen naast elkaar. De korte termijn is vijf jaren en begint de dag nadat de benadeelde weet dat hij schade heeft of dat de boete opeisbaar is, en bovendien weet wie daarvoor aansprakelijk is. De lange termijn is twintig jaren na de gebeurtenis zelf.
De korte termijn begint pas te lopen als beide bekend zijn. Weet iemand wel dat hij schade heeft maar niet wie daarvoor aansprakelijk is, dan staat de klok stil, en andersom net zo. Het gaat om daadwerkelijke bekendheid en om voldoende zekerheid dat de schade door het handelen van die persoon is veroorzaakt. Dat het exacte bedrag van de schade nog niet vaststaat, houdt de termijn niet tegen.
De lange termijn en de uitzonderingen daarop
De termijn van twintig jaar na de gebeurtenis loopt onafhankelijk van wat de benadeelde wist. Voor drie soorten schade rekt de wet die grens op tot dertig jaren. Het gaat om schade die het gevolg is van vervuiling van lucht, water of bodem, om schade doordat een gevaar zich verwezenlijkt als bedoeld in artikel 6:175 BW, en om schade door bodembeweging in de zin van artikel 6:177 BW. Voor bodembeweging door de winning van gas uit het Groningenveld begint die termijn pas na de laatste daardoor veroorzaakte bodembeweging.
Om te bepalen wanneer die dertig jaren beginnen, omschrijft de wet wat onder een gebeurtenis valt: een feit dat zich plotseling voordoet, een feit dat voortduurt, of een reeks feiten die op dezelfde oorzaak teruggaan. Duurt het feit voort, dan begint de termijn pas nadat het is opgehouden te bestaan; gaat het om een reeks, dan telt het laatste feit.
Letsel en overlijden
Voor schade door letsel of overlijden geldt een aparte regel die voor de benadeelde veel gunstiger is. Daar bestaat alleen de termijn van vijf jaren na bekendheid met de schade en met de aansprakelijke persoon; de lange termijn geldt niet. Was de benadeelde minderjarig op de dag waarop schade en aansprakelijke persoon bekend werden, dan gaan de vijf jaren pas lopen vanaf de dag nadat hij meerderjarig is geworden. Zo kan wie als kind is beschadigd, later zelf beslissen of hij een vordering instelt.
Als de gebeurtenis een strafbaar feit is
Levert de gebeurtenis een strafbaar feit op waarop de Nederlandse strafwet van toepassing is, dan verjaart de vordering tot schadevergoeding tegen de dader niet zolang het recht tot strafvordering niet is vervallen door verjaring of door zijn dood. De civiele aanspraak blijft dan dus even lang leven als de strafrechtelijke vervolgbaarheid.
Een voorbeeld
Iemand raakt gewond bij een ongeval op het werk. Pas jaren later blijkt bij onderzoek dat de klachten daarvan het gevolg zijn en wordt duidelijk welke partij daarvoor aansprakelijk is. Vanaf dat moment loopt de termijn van vijf jaren. Omdat het om letselschade gaat, kan hem niet worden tegengeworpen dat er inmiddels meer dan twintig jaar sinds het ongeval is verstreken.
In de praktijk
Voor benadeelden is het verstandig om, zodra duidelijk is wie kan worden aangesproken, schriftelijk en ondubbelzinnig aanspraak te maken op vergoeding. Daarmee wordt de termijn gestuit en begint een nieuwe te lopen, ook als over de omvang van de schade nog jaren gesproken moet worden.
Voor wie wordt aangesproken, is de eerste vraag steeds welke van de termijnen van dit artikel geldt en wanneer die begon. Dat verschilt per soort schade, en juist bij letsel en bij milieuschade pakt het beduidend anders uit dan bij een gewone contractuele boete.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Mag de lange verjaringstermijn buiten toepassing blijven?
Nabestaanden van een werknemer die tientallen jaren na blootstelling aan asbest aan mesothelioom overleed, stuitten op de lange verjaringstermijn, die al was verstreken voordat de ziekte zich openbaarde. De Hoge Raad oordeelde dat deze termijn een objectief en in beginsel absoluut karakter heeft, maar in uitzonderlijke gevallen buiten toepassing kan blijven op grond van redelijkheid en billijkheid wanneer de schade naar haar aard pas na afloop van de termijn kon ontstaan en worden vastgesteld. De Hoge Raad noemde zeven gezichtspunten waaraan de rechter die uitzondering moet toetsen.
-
Wie moet bewijzen dat de benadeelde bekend was?
In een asbestzaak beriep de aangesproken werkgever zich erop dat de korte verjaringstermijn al was verstreken. De Hoge Raad oordeelde dat het criterium 'bekend is geworden' subjectief moet worden opgevat: wie zich op verjaring beroept, moet stellen en zo nodig bewijzen dat de benadeelde daadwerkelijk bekend was. De rechter kan die bekendheid wel voorshands aannemen op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden, behoudens door de benadeelde te leveren tegenbewijs. De Hoge Raad vernietigde het vonnis en verwees de zaak naar het hof.
-
Bekendheid bij klachten zonder duidelijke oorzaak
Een werknemer met gezondheidsklachten sprak zijn werkgever pas jaren later aan; de vraag was wanneer hij geacht moest worden bekend te zijn met schade en aansprakelijke persoon. De Hoge Raad oordeelde dat daarvoor daadwerkelijke bekendheid nodig is en dat een enkel vermoeden niet volstaat. Bij lichamelijke klachten zonder duidelijke herkomst bestaat die zekerheid pas wanneer deskundige artsen de oorzaak hebben vastgesteld, zodat de termijn niet al loopt vanaf het eerste bezoek aan de huisarts.
-
Termijn loopt pas als men de vordering kan instellen
Ouders van een kind dat bij de geboorte in 1987 ernstig hersenletsel opliep, stelden negen jaar later de arts en het ziekenhuis aansprakelijk. De Hoge Raad oordeelde dat de korte verjaringstermijn pas begint te lopen op de dag nadat de benadeelde daadwerkelijk in staat is een rechtsvordering tot vergoeding van die schade in te stellen. Bij letsel dat rond de geboorte is ontstaan is dat pas zodra de ouders als wettelijk vertegenwoordiger voldoende zekerheid hebben gekregen dat het letsel mede is veroorzaakt door tekortschietend of foutief medisch handelen. Dat het kind al vanaf de geboorte beschadigd was, liet de termijn dus nog niet ingaan; het arrest van het hof, dat de termijn al in 1987 liet beginnen, werd vernietigd.
-
Moet de benadeelde zelf onderzoek doen?
Een benadeelde stelde pas laat te hebben ontdekt wie voor een ongeval aansprakelijk was. De Hoge Raad oordeelde dat wie de identiteit van de aansprakelijke persoon met een beperkt onderzoek eenvoudig had kunnen achterhalen maar dat onderzoek naliet, zich niet met succes op subjectieve onbekendheid kan beroepen om verjaring af te weren. Het arrest begrenst daarmee het subjectieve bekendheidsvereiste met een onderzoeksplicht.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.