Boek 6 Artikel 175 (6:175 BW)

Wie beroepsmatig met gevaarlijke stoffen werkt, draagt het risico als het misgaat. Dit artikel maakt degene die in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf zo'n stof gebruikt of onder zich heeft, aansprakelijk zodra het gevaar dat aan die stof kleeft zich verwezenlijkt. Er hoeft geen fout te worden aangetoond: het gaat om het risico dat bij zulke activiteiten hoort. Onbegrensd is die aansprakelijkheid niet. Artikel 6:178 BW noemt gevallen waarin zij vervalt, zoals schade door oorlogsgeweld of binnenlandse onlusten, schade door een natuurgebeuren dat uitzonderlijk, onvermijdelijk en onweerstaanbaar is, schade die alleen voortkomt uit het opvolgen van een dwingend voorschrift van de overheid en schade die uitsluitend door opzettelijk toedoen van een derde is veroorzaakt.

Om welke stoffen het gaat

Het moet gaan om stoffen waarvan bekend is dat zij een bijzonder gevaar van ernstige aard voor personen of zaken opleveren. Als zodanig gelden in elk geval stoffen die ontplofbaar, oxyderend, ontvlambaar of vergiftig zijn, wanneer zij zo zijn ingedeeld volgens de Europese regels over indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels. Daarnaast kan de regering stoffen bij algemene maatregel van bestuur aanwijzen, eventueel beperkt tot bepaalde concentraties, bepaalde gevaren of bepaalde situaties.

Wie aansprakelijk is

• De gebruiker of houder. Het bedrijf dat de stof gebruikt of onder zich heeft; ook een rechtspersoon die de stof bij de uitvoering van zijn taak onder zich heeft, valt hieronder. Stelt een bedrijf de stof ter beschikking voor gebruik in het beroep of bedrijf van een ander, dan geldt volgens artikel 6:181 BW die ander als de aansprakelijke persoon.
• De professionele bewaarder. Bevindt de stof zich bij iemand die er zijn bedrijf van maakt zulke stoffen te bewaren, dan gaat de aansprakelijkheid naar hem toe.
• Vervoerders en tussenschakels. Vervoerders, expediteurs, stuwadoors en soortgelijke ondernemers die de stof voor vervoer in ontvangst hebben genomen, worden daarmee gelijkgesteld voor de periode waarin de stof in hun macht is, voor zover de bijzondere vervoersregelingen van Boek 8 niet gelden.

- De leidingbeheerder. Zit de stof in een leiding, dan is de beheerder aansprakelijk, behalve als de leiding in een gebouw of werk zit en dient voor de aan- of afvoer voor dat gebouw.

Verontreiniging en samenloop

Gaat het om schade door verontreiniging van lucht, water of bodem, dan wordt gekeken naar de persoon die bij het begin van de gebeurtenis als aansprakelijke werd aangewezen. Voor verpakte stoffen die in het water of de bodem terechtkomen of op de bodem worden achtergelaten, geldt dat moment als het begin. Valt de stof of haar verpakking daarnaast onder de regels over gebrekkige zaken of opstallen, dan komt die aansprakelijkheid bij dezelfde persoon te liggen, zodat het slachtoffer niet hoeft uit te zoeken bij wie hij precies moet zijn.

Een voorbeeld

Bij een op- en overslagbedrijf lekt een tank met een licht ontvlambare vloeistof; de damp ontsteekt en omliggende panden raken beschadigd. De bewoners hoeven niet te bewijzen dat er slordig is gewerkt. Zij moeten aannemelijk maken dat het om zo'n stof ging en dat juist het daaraan verbonden gevaar zich heeft verwezenlijkt. Het bedrijf dat de stof onder zich had, is dan aansprakelijk.

In de praktijk

Voor omwonenden en getroffen bedrijven is deze bepaling waardevol, omdat de bewijslast veel lichter is dan bij een gewone onrechtmatige daad. Leg direct vast wat er is vrijgekomen, welke schade er is en wanneer u die opmerkte, en vraag om het veiligheidsinformatieblad van de stof. Voor ondernemingen die met zulke stoffen werken is dit dé reden voor een deugdelijke milieuaansprakelijkheidsverzekering, want ontbrekende schuld helpt hier niet.