Boek 6 Artikel 99 (6:99 BW)

Meerdere mogelijke veroorzakers van dezelfde schade

Kan de schade een gevolg zijn van twee of meer gebeurtenissen voor elk waarvan een andere persoon aansprakelijk is, en staat vast dat de schade door ten minste één van deze gebeurtenissen is ontstaan, dan rust de verplichting om de schade te vergoeden op ieder van deze personen, tenzij hij bewijst dat deze niet het gevolg is van een gebeurtenis waarvoor hijzelf aansprakelijk is.

Toelichting

Soms staat vast dat iemand schade heeft geleden door een van meerdere gebeurtenissen, maar niet door welke. Dit artikel voorkomt dat het slachtoffer daardoor met lege handen staat. Als de schade het gevolg kan zijn van twee of meer gebeurtenissen waarvoor telkens een andere persoon aansprakelijk is, en vaststaat dat minstens een van die gebeurtenissen de schade heeft veroorzaakt, dan is ieder van hen tot vergoeding verplicht. Wie eronderuit wil, moet bewijzen dat het niet aan hem lag.

De voorwaarden

De regel is ingrijpend en geldt daarom alleen als aan een aantal punten is voldaan.

Meerdere gebeurtenissen. Er zijn twee of meer gebeurtenissen die de schade elk hadden kunnen veroorzaken.
Voor elk een aansprakelijke. Bij elke gebeurtenis hoort een persoon die daarvoor aansprakelijk zou zijn als juist die gebeurtenis de oorzaak was.

- Zekerheid over de schade. Het staat vast dat de schade door ten minste een van die gebeurtenissen is ontstaan, en dus niet door iets waarvoor niemand verantwoordelijk is.

De omgekeerde bewijspositie

Normaal moet de benadeelde bewijzen wie zijn schade veroorzaakte. Hier draait dat om: elk van de aangesproken personen kan alleen ontkomen door aan te tonen dat de schade niet het gevolg is van de gebeurtenis waarvoor hij instaat. Dat bewijs is vaak lastig te leveren, en dat is precies de bedoeling. De onzekerheid over de oorzaak komt niet voor rekening van het slachtoffer maar van degenen die het risico in het leven riepen.

Onderlinge verhouding

Zijn meerdere personen tot vergoeding van dezelfde schade verplicht, dan zijn zij hoofdelijk verbonden. Het slachtoffer kan dus bij één van hen het geheel opeisen. Hoe zij het onderling verdelen, is een zaak tussen hen; artikel 6:102 BW wijst daarvoor de weg. Voor de benadeelde is dat een groot voordeel: hij hoeft niet iedereen apart aan te spreken en draagt niet het risico dat een van hen geen verhaal biedt.

Een voorbeeld

Twee bedrijven lozen los van elkaar stoffen in dezelfde sloot. Bij een kweker verderop gaat de oogst verloren. Vast staat dat de schade door een van beide lozingen is ontstaan, maar niet door welke. De kweker kan beide bedrijven aanspreken. Wil een van hen eronderuit, dan zal het moeten laten zien dat zijn lozing de schade niet kan hebben veroorzaakt, bijvoorbeeld omdat de stof die het loosde niet schadelijk is voor dit gewas.

In de praktijk

Zit u in zo'n situatie, breng dan eerst in kaart welke gebeurtenissen in aanmerking komen en wie daarvoor verantwoordelijk is. Spreek hen alle aan en laat de discussie over wie het precies was aan hen. Onderbouw wel stevig dat uw schade uit die hoek komt en niet uit een oorzaak waarvoor niemand aansprakelijk is; dat is de kern waarop deze regeling staat of valt.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Alternatieve causaliteit: elke mogelijke veroorzaker aansprakelijk voor het geheel, tenzij hij het tegendeel bewijst

Hoge Raad · 1992-10-09 · ECLI:NL:HR:1992:ZC0706

Vrouwen die gezondheidsschade hadden opgelopen doordat hun moeders tijdens de zwangerschap een bepaald geneesmiddel hadden gebruikt, konden niet aanwijzen welke van de vele producenten juist hun middel had geleverd. De Hoge Raad oordeelde dat artikel 6:99 BW ertoe strekt de onbillijkheid weg te nemen dat de benadeelde zijn schade zelf moet dragen omdat hij niet kan bewijzen wiens gedraging de schade heeft veroorzaakt, en dat precies die bewijsnood zich hier voordeed. Iedere aangesproken producent is daarom voor de gehele schade aansprakelijk, tenzij hij bewijst dat de schade niet door zijn product is ontstaan. Dit is de kernuitspraak over het leerstuk van de alternatieve causaliteit.
Proportionele aansprakelijkheid, mede gebouwd op de uitgangspunten van artikel 6:99 BW

Hoge Raad · 2006-03-31 · ECLI:NL:HR:2006:AU6092

Een werknemer overleed aan longkanker nadat hij op het werk aan asbest was blootgesteld terwijl hij ook jarenlang had gerookt; of de normschending van de werkgever de ziekte had veroorzaakt, viel niet vast te stellen. Mede gelet op de aan de artikelen 6:99 en 6:101 BW ten grondslag liggende uitgangspunten oordeelde de Hoge Raad dat de rechter de werkgever tot vergoeding van de gehele schade mag veroordelen, verminderd in evenredigheid met de op een gemotiveerde schatting berustende mate waarin aan de benadeelde toe te rekenen omstandigheden aan de schade hebben bijgedragen. Het arrest laat zien hoe artikel 6:99 BW doorwerkt wanneer een van de mogelijke oorzaken in de sfeer van de benadeelde zelf ligt: dan volgt geen aansprakelijkheid voor het geheel, maar vergoeding naar rato.
Onderlinge draagplicht voor gelijke delen als de bijdragen niet vaststelbaar zijn

Hoge Raad · 2009-12-18 · ECLI:NL:HR:2009:BK0873

Na twee opeenvolgende verkeersongevallen kon niet worden vastgesteld welk ongeval welk deel van de schade had veroorzaakt, terwijl elk ongeval de gehele schade kon hebben veroorzaakt. De Hoge Raad oordeelde dat de aansprakelijken jegens de benadeelde hoofdelijk verbonden zijn en dat hun onderlinge bijdrageplicht wordt bepaald door de mate waarin de aan ieder toe te rekenen omstandigheden aan de schade hebben bijgedragen. Valt die mate niet vast te stellen, dan bestaat behoudens bijzondere omstandigheden draagplicht voor gelijke delen. Het arrest geeft daarmee de praktische regel voor de verdeling langs artikel 6:102 lid 1 jo. artikel 6:10 BW.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst