Boek 6 Artikel 19 (6:19 BW)

Een alternatieve verbintenis loopt vast als degene die mag kiezen blijft stilzitten. Dit artikel geeft de uitweg: u stelt de ander een redelijke termijn om te kiezen, en laat hij die verstrijken, dan mag u zelf kiezen. Zo hoeft niemand af te wachten tot het de wederpartij uitkomt, en kan de verbintenis alsnog een concrete inhoud krijgen.

De termijn stellen

De wet schrijft geen duur voor: de termijn moet redelijk zijn, en wat redelijk is hangt af van de aard van de prestatie en van wat de ander moet uitzoeken. Bij een eenvoudige keuze tussen twee varianten volstaat een korte termijn; moet de ander eerst offertes opvragen, dan is meer tijd nodig. Stel de termijn schriftelijk, benoem waaruit gekozen moet worden en schrijf erbij wat er gebeurt als er niet wordt gekozen.

Twee grenzen aan de overgang

De bevoegdheid schuift niet eerder door dan het moment waarop de betrokkene ook echt aan zet is. Naar de schuldeiser gaat zij niet over voordat hij nakoming mag vorderen, en naar de schuldenaar niet voordat hij mag voldoen. Dat voorkomt dat iemand via de keuzebevoegdheid vooruitloopt op een verplichting die nog niet opeisbaar is.

• Noem de keuzemogelijkheden. Zet in de brief tussen welke prestaties gekozen moet worden, zodat achteraf geen discussie ontstaat over wat er precies voorlag.
• Leg de termijn schriftelijk vast. U moet later kunnen aantonen dat u hem hebt gesteld.

- Kies pas na afloop. Kiezen voordat de termijn is verstreken, levert geen geldige keuze op.

Pandhouder en beslaglegger

Rust op de vordering een pandrecht of een beslag en kan de al aangevangen executie niet verder zonder dat er gekozen is, dan kan de pandhouder of de beslaglegger beide partijen een redelijke termijn stellen om overeenkomstig hun onderlinge verhouding te kiezen. Gebeurt dat niet, dan komt de keuzebevoegdheid bij hem te liggen. Daar staat een rem op: hij mag daar niet nodeloos gebruik van maken. Hij kiest dus met het oog op de executie en niet om een van de partijen te benadelen.

Een voorbeeld. Een schuldeiser heeft beslag gelegd op een vordering die inhoudt dat de debiteur een machine levert of een geldbedrag betaalt. Zolang niet is gekozen, valt er niets te executeren. De beslaglegger kan dan beide partijen een termijn stellen; laten zij die verlopen, dan kan hij zelf de keuze maken die de executie mogelijk maakt.

In de praktijk

Wacht niet passief af als de ander moet kiezen. Een korte brief met een concrete termijn en een duidelijke waarschuwing verschuift de regie naar u. Krijgt u zelf zo'n brief, reageer dan op tijd, ook als u nog twijfelt: laat u de termijn lopen, dan bepaalt de ander wat u moet leveren of wat u krijgt. Zodra er gekozen is, staat de inhoud vast; artikel 6:18 BW regelt dat gevolg.