Boek 6 Artikel 276 (6:276 BW)

Iemand die handelingsonbekwaam is, bijvoorbeeld een minderjarige of iemand die onder curatele staat, kan de gevolgen van een overeenkomst vaak niet overzien. Dit artikel beschermt hem bij de afwikkeling: hij hoeft alleen terug te geven wat hem werkelijk voordeel heeft gebracht of wat in de macht van zijn wettelijke vertegenwoordiger is gekomen.

Samenhang met andere bepalingen

Een onbekwame die zonder de vereiste toestemming een overeenkomst sluit, kan die laten vernietigen (artikel 3:32 BW). Dit artikel ziet op de verplichtingen uit de afdeling over ontbinding. Een vergelijkbare maatstaf geldt bij betaling aan een onbekwame schuldeiser (artikel 6:31 BW).

Werkelijk voordeel

Bepalend is wat er feitelijk van het ontvangene is overgebleven of wat het hem heeft opgeleverd. Is de zaak er nog, dan gaat die terug. Is met het geld iets blijvends aangeschaft, dan is dat voordeel.

In de macht van de vertegenwoordiger

Is het ontvangene terechtgekomen bij de ouder, voogd of curator, dan geldt de beperking niet en moet het gewoon worden teruggegeven.

• Voor de wederpartij: wie aan een minderjarige levert buiten de aankopen die voor zijn leeftijd gebruikelijk zijn, loopt het risico dat hij bij een afwikkeling minder terugkrijgt dan hij gaf.

- Voor de vertegenwoordiger: wat u onder u krijgt, moet u kunnen verantwoorden en zo nodig teruggeven.

Wanneer het artikel niet speelt

Niet iedere minderjarige valt onder dit artikel. Handelt een minderjarige met toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger, dan is hij voor die rechtshandeling bekwaam (artikel 1:234 BW). Bij een ontbinding moet hij dan volgens de gewone regels van deze afdeling ongedaan maken, zonder de beperking tot werkelijk voordeel.

Een voorbeeld

Een vijftienjarige bestelt zonder medeweten van zijn ouders een dure camera, betaalt die van zijn spaargeld en neemt hem mee op vakantie. De camera blijkt een gebrek te hebben en de koop wordt ontbonden. Is de camera tijdens de reis verloren gegaan, dan hoeft de jongen de verkoper daarvoor geen waardevergoeding te betalen voor zover het toestel hem geen werkelijk voordeel heeft gebracht. Staat de camera nog thuis, dan gaat die gewoon terug. Wordt een overeenkomst niet ontbonden maar vernietigd omdat een minderjarige haar niet mocht sluiten, dan geldt niet dit artikel maar de vergelijkbare bescherming bij onverschuldigde betaling in artikel 6:209 BW.

In de praktijk

Bent u ouder of curator, reageer dan zo snel mogelijk als u ontdekt dat er iets is gekocht wat niet had gemogen: bewaar het geleverde ongebruikt en meld schriftelijk dat u de overeenkomst niet wilt. Hoe minder er is verbruikt, hoe eenvoudiger de afwikkeling. Bent u ondernemer, dan kunt u bij grotere aankopen nagaan of uw klant bevoegd is de overeenkomst aan te gaan.