Boek 6 Artikel 264 (6:264 BW)

Dit artikel is een schakelbepaling. Het koppelt de bijzondere opschortingsbevoegdheden bij wederkerige overeenkomsten (artikel 6:262 en artikel 6:263 BW) aan de algemene regeling van opschortingsrechten in afdeling 6.1.7, maar zet drie onderdelen van die algemene regeling uit: de uitsluitingen van artikel 6:54 onder b en c, en artikel 6:55, volgens welk een opschorting vervalt zodra zekerheid is gesteld.

Welke regels buiten spel staan

Artikel 6:54 BW somt gevallen op waarin een schuldenaar níét mag opschorten. Onder b gaat het om het geval dat nakoming van de verbintenis van de wederpartij blijvend onmogelijk is; onder c om een vordering van de wederpartij die niet vatbaar is voor beslag. Bij een wederkerige overeenkomst gelden die twee beperkingen niet. Dat de prestatie van de wederpartij blijvend onmogelijk is geworden, staat aan opschorting dus niet in de weg, en het beslagvrije karakter van wat de ander toekomt evenmin.

Artikel 6:55 BW is de derde bepaling die hier niet geldt. Waar een gewoon opschortingsrecht wegvalt zodra de wederpartij zekerheid stelt, blijft de opschorting bij een wederkerige overeenkomst ook na zo'n zekerheidstelling in beginsel bestaan.

Samenhang met de artikelen 6:262 en 6:263

Artikel 6:262 BW geeft een partij bij een wederkerige overeenkomst de bevoegdheid haar verplichtingen op te schorten als de wederpartij de hare niet nakomt, en artikel 6:263 BW geeft de partij die eerst moet presteren een opschortingsbevoegdheid bij goede grond te vrezen dat de ander tekortschiet. Doordat artikel 6:55 BW is uitgesloten, kan de wederpartij die opschorting niet met een zekerheidstelling beëindigen.

Wat wél blijft gelden

Artikel 6:54 onder a blijft van toepassing: voor zover u als schuldeiser zelf in verzuim bent, mag u niet opschorten. Hebt u de medewerking die voor de nakoming nodig is niet verleend, dan kunt u het uitblijven van de prestatie dus niet als drukmiddel gebruiken. De overige bepalingen van de algemene regeling, zoals de verplichting om na afloop van de opschorting alsnog na te komen, gelden eveneens. Ook de grenzen die de artikelen 6:262 en 6:263 BW zelf trekken blijven bestaan. Het opschortingsrecht van artikel 6:262 BW ziet op de verplichtingen die tegenover de niet nagekomen verbintenis staan, en het tweede lid van dat artikel en van artikel 6:263 BW eist dat de opschorting in verhouding staat tot de tekortkoming.

Een voorbeeld. Een leverancier levert een productiemachine zonder het veiligheidscertificaat dat in de overeenkomst is toegezegd. De koper houdt de laatste termijn van de prijs in. De leverancier stelt voor een bedrag bij de notaris in depot te storten totdat het certificaat er is, en verlangt daarom betaling. Omdat artikel 6:55 BW hier niet geldt, maakt dat voorstel als zodanig geen einde aan de opschorting, mits wat de koper inhoudt in verhouding staat tot wat er ontbreekt.

In de praktijk

Voor de meeste lezers is dit artikel achtergrond bij het opschortingsrecht van de artikelen 6:262 en 6:263 BW. Wordt u gesommeerd te betalen omdat de wederpartij een garantie of ander onderpand aanbiedt, dan weet u dat de wet die zekerheidstelling niet als einde van uw opschorting aanmerkt. Daarnaast blijft de eis gelden dat wat wordt ingehouden in verhouding staat tot het ontbrekende deel.