Boek 6 Artikel 112 (6:112 BW)

Dit is een technische bepaling met een eenvoudige kern: u betaalt met geld dat op dat moment daadwerkelijk in omloop is. Betaalt u in een bepaalde valuta, dan moet het geld gangbaar zijn in het land waarvan die valuta is. Munten of biljetten die uit de circulatie zijn gehaald, zijn dus geen geldig betaalmiddel meer, ook al hebben zij ooit die waarde vertegenwoordigd of zijn zij als verzamelobject nog iets waard.

Waarom deze regel bestaat

Een schuldeiser moet met wat hij ontvangt verder kunnen. Geld dat niet meer gangbaar is, kan hij niet zonder omweg uitgeven; hij zou het eerst moeten omwisselen, als dat al kan. De regel voorkomt dat een schuldenaar zich bevrijdt met iets wat alleen op papier de juiste waarde heeft. Zij sluit aan bij het uitgangspunt van artikel 6:111 BW, dat een geldschuld naar haar nominale bedrag wordt voldaan.

Wat dit in de praktijk betekent

Het overgrote deel van de betalingen verloopt tegenwoordig giraal, en dan speelt de vraag nauwelijks. Toch heeft de bepaling nog betekenis in een paar situaties.

• Oud geld. Munten of biljetten die niet langer als betaalmiddel gelden, kunnen niet worden gebruikt om een schuld te voldoen.
• Vreemde valuta. Is de schuld in een andere munt uitgedrukt, dan moet die munt in het betreffende land gangbaar zijn op het moment van betaling.

- Betaalmiddelen die geen geld zijn. Cadeaubonnen, spaarpunten en andere tegoeden die niet in geld luiden zijn geen gangbaar geld; daarmee voldoen kan alleen als de schuldeiser ermee instemt. Een overboeking valt hier juist buiten: artikel 6:114 BW staat de schuldenaar op eigen gezag toe om op een rekening van de schuldeiser te betalen.

Een voorbeeld

Iemand wil een oude schuld voldoen met bankbiljetten die al jaren geleden uit de omloop zijn genomen. De schuldeiser hoeft die niet aan te nemen, ook niet als het nominale bedrag klopt: het gaat niet om geld dat op het moment van betaling gangbaar is. Wisselt de schuldenaar de biljetten eerst om, dan kan hij gewoon betalen.

In de praktijk

Voor de meeste transacties is het genoeg te weten dat een girale overmaking in euro's zonder meer voldoet. Speelt er een schuld in vreemde valuta, kijk dan naar de afspraak over de munt en het moment van betaling. Wordt u een ongebruikelijk betaalmiddel aangeboden, dan mag u dat weigeren zonder daarmee zelf in verzuim te raken; u kunt eenvoudig verlangen dat er in gangbaar geld wordt betaald. Wilt u de betaling op uw bankrekening afdwingen, wijs dan op grond van het tweede lid van artikel 6:116 BW uw bank als plaats van betaling aan; artikel 6:114 BW geeft de schuldenaar zelf de bevoegdheid om giraal te betalen.