Boek 6 Artikel 26 (6:26 BW)

Een voorwaardelijke verbintenis is een gewone verbintenis met een extra kenmerk. Dit artikel maakt dat expliciet: alles wat de wet over onvoorwaardelijke verbintenissen bepaalt, geldt in beginsel ook hier. Alleen waar het voorwaardelijke karakter zich ertegen verzet, blijft een regel buiten toepassing. Zo hoeft de wet niet voor elke bepaling apart te zeggen of zij ook voor voorwaardelijke verhoudingen geldt.

Wat gewoon meeloopt

Denk aan de regels over wie mag nakomen, over de plaats en het tijdstip van betaling, over de overgang van vorderingen en over de norm dat schuldeiser en schuldenaar zich tegenover elkaar redelijk gedragen. Een voorwaardelijke vordering kan bovendien worden overgedragen of verpand, en zij kan als vermogensbestanddeel meetellen. De onzekerheid over de voorwaarde maakt haar dus niet waardeloos.

Waar het karakter zich verzet

• Opeisbaarheid onder een opschortende voorwaarde. Zolang de voorwaarde niet is vervuld, is de prestatie niet opeisbaar en kan de schuldenaar niet in verzuim raken.
• Aanmanen en termijnen stellen. Wat aanknoopt bij een verplichting die nu moet worden nagekomen, past niet bij een verplichting die nog niet werkt.
• Verjaring. De verjaringstermijn van een rechtsvordering tot nakoming begint volgens artikel 3:307 BW te lopen wanneer de vordering opeisbaar is geworden. Bij een opschortende voorwaarde is dat pas na vervulling.

- Afwikkeling na vervulling. Daarvoor gelden eigen bepalingen, zoals die over ongedaanmaking.

De maatstaf

De vraag is steeds of toepassing van een regel te rijmen valt met het feit dat de werking van de verbintenis van een onzekere gebeurtenis afhangt. Dat is een inhoudelijke toets, geen lijstje. Werkt de regel prima ongeacht die onzekerheid, dan geldt hij. Veronderstelt de regel dat er nu moet worden gepresteerd, dan komt hij pas in beeld als de voorwaarde is vervuld.

Een voorbeeld. Een leverancier heeft een vordering onder de opschortende voorwaarde dat een project doorgaat. Hij kan die vordering al verpanden aan zijn bank, want de regels over verpanding verdragen zich met het voorwaardelijke karakter. Wat hij niet kan, is de afnemer aanmanen en in verzuim stellen zolang het project nog niet is doorgegaan; die stap veronderstelt een werkende verplichting.

Voor de tussenperiode

In de periode dat de voorwaarde nog boven de markt hangt, zijn partijen niet vogelvrij. Zij moeten rekening houden met elkaars belangen en mogen de kans op vervulling niet moedwillig sturen. Doet een van hen dat toch, dan kan de voorwaarde als vervuld of juist als niet vervuld gelden; artikel 6:23 BW geeft daarvoor de regel.

In de praktijk

Ga bij elke stap eerst na welke fase u in zit. Is de voorwaarde nog niet vervuld, dan is een aanmaning prematuur en kan zij zelfs tegen u werken; ook verzuim en schadevergoeding komen pas in beeld zodra de verbintenis is gaan werken. Zet daarom de datum van vervulling vast en communiceer die aan de wederpartij.