Boek 6 Artikel 45 (6:45 BW)

Een schuldenaar moet leveren wat hij heeft beloofd. Hij kan zich niet bevrijden door iets anders te geven, ook niet als dat andere evenveel of zelfs meer waard is. Alleen met toestemming van de schuldeiser kan dat wel. Die figuur heet inbetalinggeving, en het draait daarbij om de andere prestatie die werkelijk wordt verricht: pas daarmee is de schuld weg. Zegt de schuldenaar alleen toe dat hij later iets anders zal geven, dan is er een nieuwe afspraak en nog geen bevrijding.

Waarom instemming nodig is

De schuldeiser heeft recht op wat is afgesproken, en of iets gelijkwaardig is, bepaalt hij zelf. Een auto is niet hetzelfde als geld, ook niet als de taxatiewaarde overeenkomt: de schuldeiser zou de auto moeten verkopen, met alle moeite en risico van dien. De wet laat de keuze daarom volledig bij hem.

• Toestemming vooraf of achteraf. Aanvaardt de schuldeiser de andere prestatie, dan is de schuld voldaan.
• Geen toestemming, geen bevrijding. Zet u de zaak toch af bij de schuldeiser, dan blijft u schuldig.

- Waarde doet niet ter zake. Ook een duurdere prestatie hoeft hij niet te aanvaarden.

Hoe u het goed regelt

Wilt u met goederen of diensten afbetalen, leg de afspraak dan schriftelijk vast. Vermeld welke schuld ermee wordt voldaan, of het om de hele schuld gaat of om een deel, en wanneer de overdracht plaatsvindt. Zonder die vastlegging ontstaat er discussie over de vraag of de schuldeiser de zaak heeft aangenomen als betaling of alleen in bewaring of ter verkoop.

Een voorbeeld. Een klant kan een openstaande rekening bij zijn leverancier niet betalen en biedt aan een bestelbus over te dragen. Neemt de leverancier dat aan, dan is de schuld daarmee voldaan voor het overeengekomen bedrag. Zet de klant de bus zonder afspraak op het terrein van de leverancier, dan is er niets voldaan en loopt de vordering, inclusief rente, gewoon door.

Wat er bij hoofdelijkheid gebeurt

Inbetalinggeving werkt als voldoening. Zijn er meer schuldenaren die hoofdelijk verbonden zijn, dan bevrijdt de inbetalinggeving door één van hen ook de anderen tegenover de schuldeiser. Onderling moeten zij daarna afrekenen; wie meer heeft gedragen dan zijn deel kan een bijdrage vragen van de anderen.

Aandachtspunten bij de waardering

Wordt een zaak in betaling gegeven, spreek dan uitdrukkelijk af voor welk bedrag dat gebeurt en of daarmee de hele schuld vervalt. Blijkt de zaak later minder waard, dan is de vraag voor wiens rekening dat komt; is er niets afgesproken, dan is de kans groot dat de schuldeiser zich op het standpunt stelt dat er nog iets openstaat. Een korte schriftelijke bevestiging met een bedrag en het woord kwijting voorkomt dat.

In de praktijk

Bent u schuldeiser en krijgt u zo'n aanbod, bekijk dan nuchter of u de zaak kunt gebruiken of verkopen. U hoeft niet in te stemmen en kunt gewoon betaling in geld verlangen. Doet u het toch, beoordeel de zaak dan zelf of laat haar taxeren, en leg de afspraak vast voordat u haar in ontvangst neemt.