Boek 6 Artikel 213 (6:213 BW)

Artikel 6:213 BW opent de titel over overeenkomsten met de omschrijving van het begrip zelf. Een overeenkomst is een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen tegenover een of meer andere een verbintenis aangaan. Twee dingen zitten daarin: er zijn meerdere wilsverklaringen nodig die op elkaar aansluiten, en het resultaat is dat er verbintenissen ontstaan, dus verplichtingen die in rechte afdwingbaar zijn.

Meerzijdig, dus niet eenzijdig

Het meerzijdige karakter onderscheidt de overeenkomst van rechtshandelingen die één partij alleen verricht, zoals een opzegging, een testament of het verlenen van een volmacht. Bij een overeenkomst moet er een aanbod zijn en een aanvaarding daarvan, zoals artikel 6:217 BW en volgende over de totstandkoming uitwerken. Zolang de verklaringen elkaar niet dekken, is er geen overeenkomst maar hooguit onderhandeling.

Verbintenissen als gevolg

De omschrijving verlangt dat er een verbintenis wordt aangegaan. Dat kan aan één kant liggen, zoals bij een schenking waarbij alleen de gever iets belooft, en het kan wederkerig zijn, zoals bij koop of aanneming van werk. Afspraken die geen enkele verplichting scheppen, bijvoorbeeld puur sociale afspraken zonder juridische bedoeling, vallen buiten dit begrip. Voor de vraag of partijen die bedoeling hadden, komt het aan op wat zij tegenover elkaar hebben verklaard en wat zij daaruit mochten afleiden.

Meer dan twee partijen

Het tweede lid houdt rekening met overeenkomsten waarbij drie of meer partijen betrokken zijn, zoals een samenwerkingsovereenkomst of een vaststelling waarbij meerdere belanghebbenden meedoen. De wettelijke bepalingen over overeenkomsten gelden daarvoor in beginsel gewoon, maar niet voor zover de strekking van een bepaling zich daartegen verzet gezien de aard van de overeenkomst. Veel regels zijn immers geschreven met twee tegenover elkaar staande partijen voor ogen, bijvoorbeeld die over opschorting en ontbinding. Bij drie partijen is niet vanzelfsprekend dat een tekortkoming van één van hen de hele overeenkomst raakt.

Een voorbeeld

Drie ondernemers richten samen een samenwerkingsverband op waarin ieder een eigen bijdrage levert. Komt één van hen zijn deel niet na, dan kan niet zonder meer worden gezegd dat de andere twee de hele overeenkomst mogen ontbinden alsof het een gewone koop betreft. Er moet worden gekeken of de regels over ontbinding passen bij een verhouding met drie deelnemers en welk gevolg recht doet aan de opzet van de samenwerking.

In de praktijk

Voor de dagelijkse praktijk is dit artikel vooral een ijkpunt: het bepaalt wanneer de regels van deze titel van toepassing zijn. Loopt u tegen de vraag aan of iets een overeenkomst is, kijk dan of er over en weer verklaringen zijn afgelegd die op elkaar aansluiten en of daaruit verplichtingen zijn ontstaan. Bij afspraken met meer dan twee deelnemers is het verstandig zelf te regelen wat er gebeurt als één van hen uitvalt; voor het opschorten en het ontbinden van zulke overeenkomsten geeft artikel 6:279 BW daarnaast een eigen regeling.