- Indien één van tot een groep behorende personen onrechtmatig schade toebrengt en de kans op het aldus toebrengen van schade deze personen had behoren te weerhouden van hun gedragingen in groepsverband, zijn zij hoofdelijk aansprakelijk indien deze gedragingen hun kunnen worden toegerekend.
- Zij moeten onderling voor gelijke delen in de schadevergoeding bijdragen, tenzij in de omstandigheden van het geval de billijkheid een andere verdeling vordert.
←
Terug 6:165 · Een geestelijke of lichamelijke tekortkoming ontslaat niet van aansprakelijkheid
Verder 6:167 · Rectificatie eisen van een onjuiste publicatie
→
Boek 6 Artikel 166 (6:166 BW)
Hoofdelijke aansprakelijkheid voor schade in groepsverband
Wettekst
Toelichting
Als een groep uit de hand loopt, is vaak niet vast te stellen wie precies de ruit ingooide of de klap uitdeelde. Deze bepaling zorgt ervoor dat de benadeelde niet alsnog zonder verhaal komt te zitten. Wie deel uitmaakt van een groep waarvan het gedrag een reëel risico op schade meebracht, is voor die schade hoofdelijk aansprakelijk, ook als hij zelf niet degene was die haar toebracht.
De voorwaarden
- Er is een groep. Een aantal personen dat zich zodanig gezamenlijk gedraagt dat hun gedragingen bij elkaar horen; een toevallige verzameling omstanders is dat niet.
- Eén van hen brengt onrechtmatig schade toe. Wie dat precies was, hoeft niet vast te staan.
- De kans op die schade had de deelnemers moeten weerhouden. Het risico dat dit gedrag tot schade zou leiden, was zo duidelijk dat zij niet hadden moeten meedoen.
- Het gedrag in groepsverband kan hen worden toegerekend. Voor ieder van hen geldt dus afzonderlijk de toerekeningsvraag.
Hoofdelijk betekent voor het geheel
Hoofdelijkheid houdt in dat de benadeelde ieder van hen voor de volledige schade kan aanspreken. Hij hoeft niet uit te zoeken wie welk aandeel had en hoeft niet iedereen te dagvaarden. Betaalt één deelnemer alles, dan is de kous voor het slachtoffer af en verschuift de discussie naar de onderlinge verhouding.
De onderlinge verdeling
Tussen de deelnemers geldt als uitgangspunt een gelijke verdeling: ieder draagt een even groot deel. De billijkheid kan in de omstandigheden van het geval een andere verdeling vragen. Wie meer heeft betaald dan zijn deel, kan het verschil bij de anderen opeisen.
Een voorbeeld
Vijf vrienden crossen op een zomeravond met hun brommers dwars door een weiland, achter elkaar aan en steeds harder. Eén van hen rijdt daarbij een afrastering kapot, waarna de koeien van de boer de weg op lopen en een auto beschadigen. Achteraf weet niemand meer wie het hek raakte. De boer en de automobilist kunnen ieder van de vijf voor de hele schade aanspreken, omdat het risico van zo'n tocht hen had moeten weerhouden.
In de praktijk
Voor benadeelden is van belang vast te leggen wie erbij waren en beeldmateriaal te verzamelen; zij kunnen de deelnemers gezamenlijk aanspreken. Wie zelf is aangesproken, heeft er belang bij te weten wie er nog meer bij betrokken waren; die namen bepalen de mogelijkheid om het betaalde deels terug te halen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Deelneming aan een criminele organisatie is op zichzelf geen gedraging in groepsverband
Benadeelden spraken personen aan die strafrechtelijk waren veroordeeld wegens deelneming aan een criminele organisatie, en beriepen zich op groepsaansprakelijkheid. De Hoge Raad besliste dat zo'n veroordeling op zichzelf niet volstaat: art. 6:166 BW ziet op concrete onrechtmatige gedragingen in groepsverband, niet op het deelnemen aan een dergelijke organisatie als zodanig. Voor dit artikel is het arrest richtinggevend omdat het de grens trekt tussen strafrechtelijke deelneming en civiele hoofdelijke aansprakelijkheid.
-
Vrijspraak van de strafverzwarende omstandigheid staat groepsaansprakelijkheid niet in de weg
Een verdachte was veroordeeld voor openlijke geweldpleging maar vrijgesproken van de strafverzwarende omstandigheid dat het geweld lichamelijk letsel tot gevolg had; het hof wees de vordering van de benadeelde partij toe op grond van groepsaansprakelijkheid. De Hoge Raad oordeelde dat die vrijspraak niet in de weg staat aan toepassing van art. 6:166 BW, dat juist aansprakelijkheid vestigt voor schade die door een ander uit de groep is toegebracht. Het arrest laat zien hoe het artikel doorwerkt bij de vordering van de benadeelde partij in het strafproces.
-
Nieuwe posten, maar binnen dezelfde normschending
In een zaak over een kartel van liftfabrikanten ging het om de hoofdelijke aansprakelijkheid van de deelnemers voor de schade van afnemers. De Hoge Raad besliste dat art. 6:166 BW niet meebrengt dat een deelnemer aansprakelijk is voor schade die in groepsverband is toegebracht vóór het moment waarop hij aan de groep ging deelnemen. Het arrest begrenst de groepsaansprakelijkheid daarmee in de tijd en is ook buiten het kartelrecht van belang voor wisselende samenstellingen van een groep.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.