Boek 6 Artikel 102 (6:102 BW)

Als twee of meer personen verplicht zijn dezelfde schade te vergoeden, zijn zij hoofdelijk verbonden. Dat betekent dat het slachtoffer bij elk van hen het volledige bedrag kan opeisen; hij hoeft niet uit te zoeken wie welk deel veroorzaakte en draagt niet het risico dat een van hen niets te bieden heeft. Wie betaalt, kan vervolgens bij de anderen aankloppen voor hun aandeel. De onderlinge verdeling gebeurt volgens de maatstaf van artikel 6:101 BW, tenzij uit de wet of een afspraak iets anders volgt.

Wat hoofdelijkheid voor het slachtoffer betekent

Het is een sterke positie. U kiest wie u aanspreekt, bijvoorbeeld de partij die het beste verhaal biedt of verzekerd is. Betaalt die het geheel, dan is uw vordering voldaan en gaat de rest van de discussie buiten u om.

De onderlinge verdeling

Tussen de aansprakelijken onderling wordt de schade verdeeld naar de mate waarin ieders aandeel tot de schade heeft bijgedragen, met dezelfde billijkheidscorrectie die bij eigen schuld geldt. Wie meer heeft betaald dan zijn aandeel, heeft een aanspraak op de anderen. Dat is regres: het verhaal van de betalende schuldenaar op zijn medeschuldenaren, en iets anders dan subrogatie, waarbij iemand de vordering van de schuldeiser overneemt.

• Ieders aandeel. Bepaald door de bijdrage aan het ontstaan van de schade en de ernst van de fouten.

- Afwijkende verdeling. Uit een contract of uit een wettelijke regeling kan een andere verdeling voortvloeien; die gaat dan voor.

Als het slachtoffer zelf ook een aandeel heeft

Het tweede lid regelt de samenloop met eigen schuld. De vermindering wegens eigen schuld wordt op de vergoedingsplicht van ieder van hen afzonderlijk toegepast, met een plafond: in totaal kan het slachtoffer niet meer krijgen dan wanneer er maar één aansprakelijke was geweest. Zo wordt voorkomen dat hij door het aanspreken van meerdere partijen per saldo beter af zou zijn.

Het tweede lid bevat daarnaast een correctie voor het geval verhaal op een van de bijdrageplichtigen niet volledig lukt. De rechter kan dan, op verlangen van een van hen, bepalen dat het onvoldaan gebleven deel mede over de benadeelde wordt omgeslagen. Die mogelijkheid hoort bij dit tweede lid en bestaat dus alleen wanneer de schade mede het gevolg is van een omstandigheid die aan de benadeelde kan worden toegerekend. Valt hem niets toe te rekenen, dan draagt hij niet mee en wordt het onverhaalbare deel uitsluitend over de overige aansprakelijken verdeeld.

Een voorbeeld

Bij een verbouwing beschadigen een aannemer en een installateur samen een dragende constructie. De eigenaar spreekt de aannemer aan voor het volledige herstelbedrag; dat mag. De aannemer betaalt en vordert daarna van de installateur diens aandeel. Blijkt de installateur failliet, dan blijft de aannemer in beginsel met dat deel zitten, tenzij er reden is een deel over de eigenaar om te slaan omdat ook hij een aandeel in het ontstaan van de schade had.

In de praktijk

Bent u benadeeld, spreek dan iedereen aan die verantwoordelijk kan zijn en laat het onderlinge gekissebis aan hen over. Bent u zelf hoofdelijk aangesproken, betaal dan niet stilzwijgend het geheel: leg vast wie er nog meer bij betrokken waren en meld hen meteen dat u verhaal zult zoeken. Bewaar alle stukken waaruit blijkt hoe de schade is ontstaan, want die bepalen straks de verdeling.