Boek 6 Artikel 73 (6:73 BW)

Niet altijd betaalt de schuldenaar zelf. Een ouder maakt de huurachterstand van zijn zoon over, een verzekeraar wil de schade van haar verzekerde afwikkelen, een hoofdaannemer voldoet de rekening die zijn opdrachtgever laat liggen. Dit artikel gaat over de situatie waarin de schuldeiser zo'n aanbod van een ander afwijst. Wijst hij het af terwijl het aanbod deugt en die ander een echt belang heeft bij betaling, dan mag die ander zich beroepen op dezelfde bescherming die de wet aan de schuldenaar geeft wanneer de schuldeiser niet meewerkt.

Wanneer een derde zich hierop kan beroepen

De regel werkt niet bij elke afgewezen betaling. Er moet een aanbod zijn gedaan, dat aanbod moet inhoudelijk kloppen, de aanbieder moet er zelf belang bij hebben, en de schuldeiser moet het aanbod hebben geweigerd. Ontbreekt een van die punten, dan kan de derde zich niet op dit artikel beroepen.

• Het aanbod past bij de verbintenis. Wie de volle som aanbiedt terwijl de schuldeiser recht heeft op de volle som, biedt genoeg. Wie de helft aanbiedt, een ander goed levert of wil betalen op een moment waarop dat niet mag, doet geen deugdelijk aanbod en kan geen rechten aan dit artikel ontlenen.
• De aanbieder heeft een gerechtvaardigd belang. Of dat zo is, hangt af van zijn eigen positie: hij moet zelf nadeel ondervinden als de schuld onbetaald blijft. Een borg die anders zelf wordt aangesproken, voldoet daaraan, en evenzeer een onderhuurder die zijn woonruimte kwijtraakt als de hoofdhuurder niet betaalt. Een buitenstaander die zonder eigen reden andermans schuld wil voldoen, valt er niet onder.

- De schuldeiser weigert. Hij stuurt het bedrag terug, laat de aangeboden zaak staan of laat weten dat hij alleen van de schuldenaar zelf iets aanneemt. Die weigering is het scharnierpunt van het artikel.

Een beperkte verwijzing

Het artikel verklaart niet alle regels over schuldeisersverzuim van toepassing, maar alleen de artikelen 6:60, 6:62, 6:63 en 6:66 tot en met 6:70 BW. De tussenliggende bepalingen, de artikelen 6:61, 6:64 en 6:65 BW, worden niet genoemd. Wat de derde aan dit artikel ontleent, is dus beperkt tot de bevoegdheden en de bescherming uit de opgesomde bepalingen, en dat zijn de bepalingen die hieronder worden beschreven.

Wat de derde ermee opschiet

De artikelen waarnaar de wet verwijst, gaan over de bevoegdheden van een schuldenaar tegenover een schuldeiser die in verzuim is. Via dit artikel kan de derde ze voor zichzelf gebruiken. Hij kan de rechter om bevrijding vragen (artikel 6:60 BW), hij kan vergoeding van de kosten van het geweigerde aanbod verlangen (artikel 6:63 BW), en hij kan het verschuldigde in bewaring stellen (de artikelen 6:66 tot en met 6:70 BW). Ook geldt in zijn voordeel dat de schuldeiser zolang zijn weigering voortduurt geen executiemaatregelen mag nemen (artikel 6:62 BW). Voor een borg die wil voorkomen dat hij zelf wordt uitgewonnen, is juist dat laatste vaak doorslaggevend. Wat niet verandert is de vordering zelf: die blijft bestaan, ook na inbewaringstelling.

Een voorbeeld

Een vader staat borg voor de bedrijfslening van zijn dochter. Als de bank aankondigt de borgstelling te gaan uitwinnen, biedt hij aan de resterende schuld ineens te voldoen. De bank weigert, omdat zij liever nog wat rente ziet doorlopen. De vader heeft een duidelijk eigen belang bij aflossing, want zijn eigen vermogen staat op het spel, en zijn aanbod dekt precies wat verschuldigd is. De weigering komt dan voor risico van de bank.

In de praktijk

Wilt u de schuld van een ander betalen, doe dat aanbod dan schriftelijk, noem het volledige bedrag en leg vast waarom u er belang bij hebt. Wordt het aanbod geweigerd, bewaar dan die reactie. Bent u zelf schuldeiser, bedenk dan dat het weigeren van een correct en volledig aanbod de gevolgen van de vertraging bij u kan leggen.

Wat dit artikel niet doet, is de derde tot mede-schuldenaar maken. Hij hoeft niet te betalen; hij mag het. Betaalt hij wel, dan zal hij zich meestal op de schuldenaar willen verhalen, en daarvoor gelden de gewone regels over verhaal en subrogatie elders in dit boek.