Boek 6 Artikel 22 (6:22 BW)

Het verschil tussen een opschortende en een ontbindende voorwaarde

Een opschortende voorwaarde doet de werking der verbintenis eerst met het plaatsvinden der gebeurtenis aanvangen; een ontbindende voorwaarde doet de verbintenis met het plaatsvinden der gebeurtenis vervallen.

Toelichting

Bij een opschortende voorwaarde werkt de verbintenis nog niet: pas als de gebeurtenis plaatsvindt, ontstaat de verplichting om te presteren. Bij een ontbindende voorwaarde is het omgekeerd: de verbintenis werkt gewoon, maar valt weg zodra de gebeurtenis zich voordoet.

Waaraan u ze herkent

Opschortend. Er staat iets als: deze overeenkomst treedt in werking indien, of de verplichting ontstaat zodra.

- Ontbindend. Er staat iets als: deze overeenkomst eindigt indien, of de koper kan de overeenkomst als ontbonden beschouwen indien.

Zolang de gebeurtenis uitblijft

Onder een ontbindende voorwaarde gaat het leven gewoon door: de afspraak moet worden nagekomen, en wie dat weigert omdat de gebeurtenis misschien nog komt, schiet tekort. Onder een opschortende voorwaarde valt er voorlopig niets op te eisen. Toch is de onzekerheid niet vrijblijvend. Belet de partij die bij de niet-vervulling belang had de vervulling, dan geldt de voorwaarde volgens artikel 6:23 BW als vervuld, indien de redelijkheid en billijkheid dit verlangen. Omgekeerd geldt de voorwaarde als niet vervuld wanneer de partij die bij de vervulling belang had, deze heeft teweeggebracht, eveneens indien de redelijkheid en billijkheid dit verlangen.

Waarom het uitmaakt

Het verschil raakt onder meer de vraag wat er met al verrichte prestaties gebeurt.

Een voorbeeld. Een koper koopt een woning met een voorbehoud van financiering. Is dat opschortend geformuleerd, dan is er pas een werkende koopverplichting als de lening rond is. Is het ontbindend geformuleerd, dan zit de koper eraan vast tot hij zich tijdig en op de afgesproken wijze op het voorbehoud beroept.

Terugdraaien wat al is gedaan

Is er al gepresteerd terwijl de voorwaarde nog niet vervuld was, of vervalt de verbintenis doordat de ontbindende voorwaarde intreedt, dan komt de vraag op wat er met die prestaties gebeurt. De wet regelt dat afzonderlijk: bij een vervulde ontbindende voorwaarde geldt de ongedaanmakingsplicht van artikel 6:24 BW.

In de praktijk

Lees bij elk voorbehoud eerst welke kant het op werkt en welke termijnen erbij horen. Noteer in uw agenda wanneer u zich uiterlijk op de voorwaarde moet beroepen en op welke manier dat moet, want een beroep dat te laat of vormvrij wordt gedaan terwijl schriftelijkheid was afgesproken, mist doel.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer is een ontbindende voorwaarde geldig?

Hoge Raad · 2012-11-02 · ECLI:NL:HR:2012:BX0348

Een arbeidsovereenkomst bevatte een beding dat de overeenkomst van rechtswege zou eindigen zodra de loonkostensubsidie voor de betrokken arbeidsplaats wegviel. De Hoge Raad besliste dat zo'n ontbindende voorwaarde alleen tot beeindiging van rechtswege kan leiden als zij verenigbaar is met het wettelijk stelsel, en dat van geval tot geval moet worden bezien of dat zo is; in dit geval was de voorwaarde geldig, omdat de arbeidsplaats uitsluitend dankzij de subsidieregeling bestond. De uitspraak laat zien dat de werking die artikel 6:22 BW aan een voorwaarde toekent, wordt begrensd door het dwingende recht van het rechtsgebied waarop de verbintenis ligt.
Opschortende voorwaarde of tijdsbepaling, en wie moet wat bewijzen?

Hoge Raad · 2016-09-30 · ECLI:NL:HR:2016:2228

Een vrouw leende haar toenmalige partner een geldbedrag, met de afspraak dat hij zou terugbetalen wanneer hij daartoe in staat zou zijn. Na het einde van de relatie vorderde zij terugbetaling. De Hoge Raad zet uiteen dat zo'n afspraak een opschortende voorwaarde kan zijn: de verbintenis is dan afhankelijk van een toekomstige, objectief onzekere gebeurtenis, en werkt pas als die gebeurtenis zich voordoet. Staat eenmaal vast dat er een voorwaarde is, dan moet de schuldeiser die toch nakoming verlangt stellen en bewijzen dat de voorwaarde is vervuld; het bestaan van de voorwaarde zelf moet de schuldenaar stellen en bewijzen. Het cassatieberoep werd verworpen. Voor artikel 6:22 BW is dit van belang omdat het laat zien wanneer een opschortende voorwaarde de werking van een verbintenis uitstelt en hoe dat in een procedure moet worden onderbouwd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst