Boek 6 Artikel 159 (6:159 BW)

Soms wilt u niet alleen een vordering of alleen een schuld doorgeven, maar uw hele plaats in een overeenkomst: de rechten én de verplichtingen, het opzegrecht, de garanties, de boetebedingen. Dat heet contractsoverneming. Dit artikel maakt het mogelijk en stelt daarvoor twee eisen: er moet een akte zijn tussen u en de derde, en de wederpartij moet meewerken.

De twee eisen

• Een akte. De overdracht wordt vastgelegd in een stuk dat is ondertekend door de partij die vertrekt en de derde die haar plaats inneemt. Een mondelinge afspraak of een e-mailwisseling is niet genoeg.

- Medewerking van de wederpartij. Zij hoeft de akte niet mee te tekenen, maar zij moet wel meewerken. Die medewerking is vormvrij en kan ook vooraf zijn gegeven of blijken uit gedrag waaruit haar instemming duidelijk volgt.

Wat er precies overgaat

In beginsel gaat alles over: iedere aanspraak en iedere verplichting uit de overeenkomst. Partijen kunnen daar iets van uitzonderen, maar alleen voor bijkomstige rechten en verplichtingen en voor wat al opeisbaar is geworden. Zo kunt u afspreken dat een openstaande factuur van vóór de overname nog bij de oude partij blijft, terwijl de lopende verplichtingen wel meegaan.

De kern van het contract zelf kunt u niet uitkleden. Wie de positie overneemt, neemt haar zoals zij is; anders zou de wederpartij achterblijven met een half contract dat zij nooit zo heeft gesloten.

Toestemming vooraf en zekerheden

Het derde lid verklaart artikel 6:156 BW en de eerste drie leden van artikel 6:157 BW van overeenkomstige toepassing. Dat betekent dat de wederpartij haar medewerking ook bij voorbaat kan geven, waarna een schriftelijke kennisgeving de overgang voltooit, en dat de regels over nevenrechten, pand, hypotheek, borgtocht en voorrechten net zo werken als bij schuldoverneming. Een borgtocht van een buitenstaander vervalt dus in beginsel, tenzij de borg vooraf met handhaving heeft ingestemd.

Een voorbeeld

Een tandartspraktijk wordt overgedragen. De koper wil ook het huurcontract van de praktijkruimte en het onderhoudscontract voor de apparatuur voortzetten. Verkoper en koper leggen de overname van beide contracten vast in een akte en vragen de verhuurder en de onderhoudspartij om medewerking. Krijgen zij die, dan staat de koper volledig in de schoenen van de verkoper: hij mag de rechten uitoefenen en moet ook de verplichtingen nakomen.

In de praktijk

Bij bedrijfsovernames is dit artikel het instrument waarmee lopende contracten meeverhuizen. Regel de medewerking van iedere wederpartij vóór de overdrachtsdatum en leg per contract vast wat er met openstaande posten gebeurt. Voor de wederpartij is medewerking geen formaliteit: zij krijgt een andere partij tegenover zich en mag eerst beoordelen of zij daarmee verder wil.